(navigation image)
Home American Libraries | Canadian Libraries | Universal Library | Community Texts | Project Gutenberg | Children's Library | Biodiversity Heritage Library | Additional Collections
Search: Advanced Search
Anonymous User (login or join us)
Upload
See other formats

Full text of "Litir air ceud-thuis a' chreidimh Chriosduidh"

SasiliSa 



v 



.,, 



LITIR 

AIR 

CEUD-THUIS 

a' 

CHREIDIMH CIIRIOSDUIDIL 



Digitized by the Internet Archive 
in 2013 



http://arctiive.org/details/litirairceudthui1819sinc 



AIR 

ceuj>-thuis: 

A' 
SGRIOBHTA LE 

HANNAH N'IC-NA-CEAIRD, 

•(Xìgliean is sine a Cheart Urramaich Sir Iain Mac-na-Ceaird, R) 
A BHASUICH AIR AN 22 DO MHAIGH, 1818, 

AGUS 

AIR A H-EADAR-THEANGACHADH GU GAELIG, 

LE 

IAIN MAC-NA-CEAIRD, 

'AN RAINEACH. 



:: Chriochnaich mi rao thuras, 
Ghleidh mi an creidimh.'' 

2 Tim. iv. 



5Dun*cu6ainn : 

-CLo'-BHUAILTE AIRSON AN EADAR-TIIÈANGAIR, 
LE RAIBEARD MEINNE. 



1819. 



MEARACHDAN A CHLO'-BHUALAIDH. 



T. 11, S. 8, airson urrain, leugk urrainn 

-— 19, - 8, urraim, — urrainn 

■ — 19,- 13, prhiomh, — phriomh 

— 26, - 1 1, neo-h omasach, — neo-chomasach 

— 30, - 12, cuimhicheam, — cuimlmicheam 




€ntereo in ©tationerg' ìpafL 



RABHADH 



DON 



CHEUD CHLO-BHUALADH. 



Bha ban-sgriobhair na litreach so, o aois a 
h-oige, comharaichte, le bla speisealachd do 
dhiadh'achd. Bha 'n t-eolas a choisinn i air a 
teagasgaibh, co math r'a coliontachd ann am 
mòran do nithibh measail eile, d'an t-samhladh a 
b'airde. B'e a mòr thoilinntinn ceud-thùis a 
Chreidimh Chriosduidh a mhìneachadh do'n 
oigridh, agus ghabh i toileachadh sònruicbte 
ann an oileanachadh a braithrean 's a peath- 
raichean. Dh'aslukh aon d'an chaidh ainmeach 
fa dheire, mo chuigeabh nighean (anis) oirre gu 
dùrachdach, i chur sios 'an sgrìobhadh a ni rinn 
i gu minic a mhìneachadh 'an cainnt. B'e co- 
dhunadh an iarrtuis sin an litir a' leanas. Ge 
nach deach smuaineach riamh air a clo-bhual- 
adh, tha mi ga mhothachadh orm fein mar 
dhleasnas a cuir an ceill, airson toileachais d'a 
cairdean, agus air sdn feum sluaigh eile. Fad 
rè a beatha, cha d'thug ni air bith uiread thoil- 
eachais do m' Nighinn ghradhaich ri maith a 
dheanamh ; agus ma tha spioraid an t-sluaigh 
a dh'f hag sina fiosrach air eiod a tha tachairt'air 



an talamh, ni ise gairdeachas ann bhi fathast co« 
masach air cuideachadh leis an f heum aca-san a 
dh' fhag i na deigh. 

Bha ban-sgrìobhair mhòr-luachmhor na lit- 
reach so, rè mòran bhliadhnachan, anshocarach 
le cathachadh caithteach. Ann an dolmu'n cuairt 
mar bu ghnàth leatha, airson ghnothaichibh 
diadhaidh agus mathasach, ghlac i gu mi-sheal- 
bhar fuachd air ceud mhios na bliadhna fa dheire, 
a mheudaich a h-euslainnt gu inbhe co mòr, 's 
gun d'fliairtlich i air seoltachd na'n leighmbur- 
rach chliùteach a bha ga frithealadh rè a tinneis; 
agus an deigh cheithir miosan do sheargadh 
mall, chrioch i, as eug'ais a bheag de choslas 
spairn, air maduinn an 22 do Mhaigh (1818). 
Bu teagasg annsach leatha " Gum b'f hearr mair- 
" neal na bas obann, o'n bha è toirt cothrom dò 
" 'n fhior chriosduidh air math a dheanamh do 
*' shluagh eile, leis an eisiomplair striochdta, 
" agus dhiadhaidb, a dheasaicheadh è." Anns 
a mhiann sin bha i toilichte, agus cha d'f haill- 
nich i riamh ann an cur air adhart, gach coth- 
rom rachadh thoirt seachad mar so, a bhuil- 
eachadh air smuain co fior mhaiseach agus 
oirdheirc. 

Cha tuilìe 's mor è ri aireamh, nach fhac 'aon 
neach riamh a h-inntinn frionasach, ni mò chual- 
as i riamh 'g radh ni sam bith reasgach no neo- 
mhothachail a thaobh caithe'beatha, no gìulain 
neach eile. Cha d'rmn i coire riamh le^ a toiJ, 



agus cba do dhearmad i math a dheanamh an 
nair a gheibheadh i 'n cothrom. A thaobh gloin- 
ead agus oirdheirceas a barailean diadhaidh, leig 
leis na leanas flanuis a thabhairt. 

Cha b'urrainn neach saoghalta sam bith bhi 
na b'fhearr air ullachadh airson a chaochlaidii 
uamhasaich a dh'ihuiling i. Ach 's fheudar do 
'n't-sàr chùis sin is aobhar do na h-uiread shò- 
lais da cairdibh brònach, an doilgheas a mhoth- 
aich iad antromachadh, airson na calldaich 
chudthroraaich a dh'fhuiling iad. 



IAIN MAC-NA-CEAIRD. 



Ormly Lodge, 

Ham Common, Surrey, 

%7th May, 1818 



» J- 



RABHADH 



DO N 



DARA CLO-BHUALADH. 



'S aoibhneach leam a chluinntinn, gu'n do 
uiachair foiìlseachadh na h-oibre bige soan dei&h 
bais, r' a leithid do mhòr thaitneachd, gu'n dea- 
chaidh a cheana gairm air an dara clo-bhualadh. 
Cha b'urrainn, gu deimhin, ni sam bith bhi cora- 
asach air tuille luidheachd a thoirt do'n Ughdar 
na brath f haotainn, le Diadhairibh ainmeil 'n 
fin aidmheil, gun do leugh iad Litir mo Nigh- 
inn, " cha 'n ann a mhain le sòlas, ach le leas- 
achadh agus huannachd." Tha mar an ceudna 
n.a rùn-phairtichean a fhuaras o aireamh do 
shluagh urramach eile, (ata ri fhaicinn anns an 
Leasachadh), gu h-iomlan a' fìreannachadh foill- 
scaciiadh Paipair nach do mhiannaiche airson 
a' chlò-chlair,* ach, ma thoilleas è a' moladh 

* In the' Christian Observer, No. XII. voL 1% 
p. 8 19, it ìs well rcmarked, " That instruetions for 
" youth, written by the pen of a friend, wiihout any 
" vicrv to pullicaiion, often partake of a tenderness 
•* and simplicity, which do not always characteris© 
" the writings of profesaed aujthors. ,J 



chaidh bhuileachadh air, no cuibhrionn riagh- 
ailteach dheth, bhiodh è coireach dhomhs a 
chumail air ais o'n chumanta. Tha ceuman air 
an gabhail gus an Leabbar ath-chlo-bhualadh 
'n America, (far am bheil gach reusan ri earbsa 
gu'n gabhar ris gu math) ; agus gu eadar- 
theangachadh 'an càinainean coigreachail, mar 
obair coslach ri bhi taitneach do fhior chrios- 
duidhibh de gach aidmheil. 

Anns a chlo-bhualadh so tha comharan air an 
deanamh do na h-aitibh sin 'sa Bhiobal, far a* 
bheii na stèigh-theagaisg ainmichte r'a fhao- 
tainn ; 's fheudar d'an toirt fa'near bhi na 
ghnathachadh taitneach do gach leughadair, 
agus na aobhar sòlais do na h-anshocaraich. 



I. M^N^C. 



Ormly Lodge, 

Ham Common, Surrey, 

25lhJuly, 1818. 



} 



RABHADH 



DON 



T-SEACHDAMH CLO-BHUALADH. 



Ts cùis ro thaitneach do dh'Ughdar na h~oibre 
bige so,. an deigh bais, gu bheil i mairsinn 'an 
gairm, mar leasachadh do na ceithir clo-bhuaiì- 
tean a chaidh chlo-bhualadh 'an Lunduinn, 
chaidh aon eile chlo-bhualadh an Dun-eudainn, 
agus aon aig Caisteal nodha (Thyne) ; agus tha 
'n seachdamh a nis teachd am follais o chlò'- 
chlar Lunduinn. Ge do rùnaiche i amhain air 
tùs airson cuairt teaghlaich, tha 'n taitneachd a 
thachair rithe, gu h-iomlan a firinneachadh a 
fòillseachaidh. Gu deimhin tlia 'n cusbair 
airson an deach a' deanamh suas, ag aomadh r* 
a toilìteannas arduchadh, agus a' leasachadh 
ris an toradh a tha i toirt uaipe air na h-inntinn- 
ibh aca-san aig an robh cothrom air a leugbadh.* 

i. M*N<a 

Ormìy Lodge, 

lìam Common, Surrey, 

llh Jan. 18 19. 



'•} 



* Tn the Christian Observer, p. 818, it is justfy 
stated; u That there is a class of females, whc-se 



SEALLADH COITCHIONNT 

DE 

CHEUD THUIS A' CHREIDIMH 
CHRIOSDUIDH, 

MAR A THA E MINICHTE *AN LEABHAR 

HANNAH N'IC-NA-CEAIRD, 

AIR AN TEAGASG SIN. 



Tha 'n tairbhe a tha ri fhaotainn o leughadh na 
b> Astharruing a leanas, mìnichte mar so, ann an 
Litir o Phears'-eaglais ainmeil gu Sir Iain Mac« 
na-Ceaird, sgrìobht' air a' 4mh là do mhios meadh* 
onach an Fhogharaidh, 1818» 

" Tha mi smuaineachadhda rìreadh, gu'n dearbh 
" a leithid d' a shealladh coitchionn 's a tharruing 
" thu suas gu bhi air ath-cheangaladh ri Leabhar 

* power of benefiting their immediate connections, 
" and ultimately Society at large, is often second' 
" only to that of mothers themselves, but whose 
" duties have not, perhaps, been sufficiently noticed^ 
A in the exhortations which have been issued from 
" the press, or been inculcated from the pulpit ; — i 
«« We mean, the elder sislers in large families." A- 
mong other judicious remarks, on this subject, it is 
likewise observed, " That various circumstances 
" oflen invest them with an influence, which, though 
" nominally far less than that of a mother, will not 
" unfrequentry be found practicallj ecuiaJ, or eveu 
" greater*" 



10 



ie do Nighinn, na blìeannachadh do mhòran ; do 
se bhrìgh gu'n gairm è aire an leughadair ni 's f haigse 
ce na bhiodh a chor air mhughadh dòigh do na steigh- 
<( theagaisg fa leth a tha mìnichte 's an leabhar, oir 
ec dh'fhaoda cuid diubh bhi air sealltuinn tharais 
(i orra, an uair a bhiodh iad air [an cur as an riagh* 
? 6 ailt 'an labhairt bhidheanta." 



1. Gur fheudar dhuinn geur-mhothachadlì 
iomlan a bhi againn air truailli'achd naduir a 
chinne-daonna, mu 'n urrainn duinn an t-slainte 
th' air a h-ultachadh dhuinn le Iosa Criosd a 
dhlà-ghabhail d' ar n-ionnsuidh gu trèibhdhi- 
reach, ni nach 'eil an sealladh Dhe mar lochd 
eatrom, ach na thruailli 'achd dhomhaifi, a' cu- 
mail air ais a chridhe o sheirbhis Dè, agus a* 
deanamh cleachdan na diadh'achd neo-tharbh- 
ach agus fadalach. 

2. Nach e amhain gu bheil an duine,/n a 
staid pheacaich 's an àm, fuathach air co-roinn 
na co-chomunn diadhaidh sam bith a dheanamh 
ri Dia, ach gu bheil è brosnuicht' le spiorad 
eas-umhlaehd agus ceannairc 'n aghaidh a chru- 
thai'ear. Gu bheil moran dhiubhsan a tha dea- 
namh a ni ris an abrar dleasnais mhodkannaiì, 
nach 'eil 'ga 'n co-lionadh do bhrigh gur iad 
aithntibh Dhè, na o mhrann tro-lionta 's dleas- 
nach na thoileachadh, ach an darna cuid o aobh- 
ar eigin fhein speiseil, na o uamhas cumh^phd 
a tha fios aca nach gabh cuir an aghaidh. 



11 



3. Gim d'fhoillsich Dia gu minic 's an Sgriop- 
tuir, nach ceaduich è air chor sam bith dhoibh- 
san a tha mar so air teicheadh uaith teachd 'na 
fhianuis ; agus gu bheil è fèumaii do dhuine 
(cainnt fhreagarrach ar Fear-saoruidh a ghnàth- 
achadh) " bhi air a bhreith a rìs>*" no 'm briath- 
raibh an Abstoil Phoil, fas " na chreutair 
nuadh, *" m' an urrain è dol a stigh do riogh- 
achd Neamha. 

4. Chum am mùghadh gnè'ail a thoirt gu 
crich a tha mar so air iarruidh, 's eigin d' a 
chridhe gach neack tha 'n dèigh air slainte, bhi 
dealbhta gu domhain, trid cumhachd agus oib- 
reachadh an Spioraid Naoimha, le geur-mhotha- 
chadh daingean air fheum iomlan air Fear-sao- 
ruidh, gu fhuasgladh o staid peacaidh agus 
truaighe. 

5. Gu'n d' rinn ar Fear-saoruidh, le bhàs agus 
le fhulangas^ dioladh airson peacaibh a chinne- 
daonna. Gu'n do gnàthaich è mar an ceudna, 
fhad sa bha è air thalamh, gach subhailc na 'n 
gloinead iomlan, agus gun cho-lion è toil Athar 
Neamhuidh, 'n a h-uii' fharsuinngeachd ; agus 
chaidh so a dheanamh, cha 'n ann amhain air- 

* John iii. S. — *2 Cor. v. 17. By these expres* 
sions are meant, not a physical regeneration of the 
body, but a moral regeneration of the mind and 
heart, and a great and radical change in relation to 
every thing that is truly spiritual. 



12 

son eisiomplair dhuinne, ach le umhlachd-sa 
agus le uil' fhìrinnteachd iomlan, gum biodh aig 
gach neach a chreideadh ann còir air oighreachd 
Neamh. 

6. Chum sinn bhi air ar n-aiseag gu caoimh- 
neas Dhè a chaill sinn le peacadh, 's fheudar 
dhuinn cùl chuir r' ar n-uile mhuinghinn fèin, 
agus ri oibre math sam bith 's urrainn duinn a 
dheanamh, agus tàmh a ghabhail gu sònruichte 
agus gu saor air ar Fear-saoruidh, airson mai- 
theanais, slainte, agus gach tabhartas spioradail 5 
air do na beannachdaibh sin bhi geallta do 'n 
fhior aithreachan, gu sònruicht' trid Creidimh 
ann-san. 

7. Gu bheil an creidimh a tha treoirachadh 
chum na 'n sochairean do mheas sin, gu h-uir- 
easbhuidheach siolmhor d' a naomhachd cridhe 
agus beatha, agus is sè beo-thobar nan uil' oib- 
ribh 5 agus air an aobhar sin, nach 'eil aca-san 
a tha buanachadh 'am beatha pheacach agus ain- 
gidh a leantuinn, ciod air bith a ni iad aidmheil, 
an creidimh sin a tha 'n soisgeul ag iarruidb, 
ach amhain aithris eigin chealgach agus mheall- 
tach dheth, nach buannaich dhoibh a bheag. 

8. Gu'n coisinn fìor chreid^ach còir air uile 
gheallachan an t-Soisgeuil. Tha còir aig air 
Iosa Criosd a mheas, cha 'n ann amhain mar 
Fhear-saoruidh pheacach 'an cumanntas, ach 
mar Fhear-saoruidh fèin, a bhàsuich, cha 'n ann 
amhain airson a chinne-daonna gu h-iomlan, ach 



13 



gu h-araidh air a shon fèin ; * agus o 'n àm sin 
foghlumaidh ò sealltuinn air aghaidh gu Neamh, 
mar a chuibhrionn agus oighreachd chinnte fèin, 

9. Nach è amhain gu bheil aig creideas treibh- 
dhireach 'an teagasgaibh an t-Soisgeuil, rùn gus 
gach dèagh-bheus agus ghrasan beatha chrios- 
duidh thoirt seachad, ach gur è amhain an rùn 
a sdiùras sinn gu co-lionadh cothromach a dhea- 
namh air uil' aitheantaibh Dhè, agus a ni ar 
coimhead gu h-èifeachdach o gheille do bhuair- 
eachaibh sam bith d' am faod sinn a bhi 'n cun- 
nart. 

10. Gur è 'n Tighearn ar Dia a ghràdhach- 
adh le 'r n-uile chridhe, agus anam, agus inntinn, 
agus neart, a cheud aithne agus an aithne mhòr. 
Gum bu choir dhviinn Easan a ghràdhachadh a 
chionn gundoghràdhaichè-san sinne'antoiseach, 
agus gun robh è gu gràsmhor toileach air aon 
Mhac a thoirt seachad, gu fulang agus bàsachadh 
air ar son. — Gun dean an criosduidh trèibh- 
dhireach a ta dealbhta leis a gheur-mhothachadh 
so, urnuigh ri Dia le dùrachd naomha, — a mho- 
ladh le taingealachd bheothail, — agus toileachas 
a ghabhail 'an oibre diomhair agus follaiseach na 
diadh'achd a rinn è orduchadh. 

11. Gur i 'n ath aithne mhòr, ar coimhears- 
nach a ghràdhachadh mar sinn fèin. Gun gràdh- 
aich criosduidh a cho chriosdui'ean, air dhoibh 

t Galat. ii. 20. 



14 



na h-aon seallaidh bhi aca, — na h-aon dòchais, 
— na h-aon tograidh, — na h-aon ghràin do 'n 
pheacadh, agus an t-aon Fhear-saoruidh ; — agus 
gun dean miann maith a dheanamh, ullamh è 
gu ciod air bith bhiodh ri fhaicinn reasgach agus 
an aghaidh na muinntir sin nach 'eil nan Crios- 
dui'ean a sheachnadh ; agus fòs air na h-uil' 
aobhair a bhi flathail agus comhstadhach, sua- 
irce, agus mathasach dhoibh. 

12. Gur è creidimh an t-Soisgeuil an gleidh- 
eadh is fearr an da chuid an aghaidh soirbh- 
eachaidh agus amhghair ; agus gu bheil è ga 'r 
deanamh comasach air na h-uil' uilc thalmhuidh 
is ro uamhannaich a cheannsachadh, am bàs 
fèin. 

13. Gu bheil sinn 'an soirhheachadh gu mòr 'an 
cunnart a bhuaireadh, ann bhi toirt barrachd 
gràidh do shàimh na th' againn do Dhia. — Gu 
bheil iadsan gu h-araidh a tha og agus beothail, 
an uair a tha iad 'an cuisibh sealbhar, agus air 
an toirt.a steach 'an cuideachdaibh eatrom asrus 
gnàthaichte, a' ruith a chunnairt is mò a bhi air 
an tarruing ann am fàochaig na h-amaideachd, 
agus an ana-caitheamh, anns a' bheii uile bhrìgh 
na diadh'achd coslach ri bhi air a slugadh suas. 
Ach daisjhnicbidh fior chreidimh an t-Sois<r- 

O O 

euil an inntinn an aghaidh a leithid do bhuair- 
eachaibh, agus do 'n fhior Chriosduidh sguiridh 
iad a bhi nam buaireachan idir. 

14?. Gu bheil Crcidrmh an t-Soisgeul fritheilte 



leìs an toradh is itìiò bcannachadh 'an cimhgar, 
Ciùinichidh è falachd ; beothaichaidh è toilinn- 
tinn, agus striochda ; agus is cultaic dhaingean 
agus èifeachdach è 'am meadhon gach truaighe 
d' an urrainn an Criosduidh bhi 'n cunnart. 
Am bheil an Criosduidh fìorsraichte le tinneas ? 
roi' bhlais è 'n t-àm anns an teich cràdh agus 
doilgheas gu'bràth air falbh. Am bheil èclaoidhle 
le bochduinn ? smuainichaidh è air an -slòras a 
shealbhaicheas è air Neamh. Na chaill è ca- 
raid ? seallaidh e air adhart ris an àm 's an 
tachairè ris a rìsd 'an comunn nan naomli 's nan 
aingil.'— Agus anns gach truaighe, tha è tuig- 
sinn 's a' creidsinn, u Gun oibrkli na h-uile nithe 
<* le cheìle aìrson a mhaith, agusgtm oibrich amh- 
(i ghar cutrom dha nach 'etl ach rè sealain, trom 
" chuidthrom gloirey a ia ni 's ro anabarraich t 
" agus sior-mhaireannach" * 

15. Gun caill am bàs fèin 'uambann 'an cor 
sca fhior chreid'ich. — Gu bheil iadsan a tha 
laidir sa chreidimh, ann an grad shealladh an 
deilbh bhàsmhor a bhi dealaichte, comasach air 
gloir a thoirt do Dhia, agus ag earbs' a eadar- 
mheadhonaireachdChriosd, gun eagal ananmabh 
a chuir an lamhan a Chruthai'ear throcairaich 
sin a^habh a chcana a steach iad, a dh'fhirinn- 
ich agus a naomhaich iad. 

16. Gu bheil beatha shìth agus aoibhnais, 

* 2 Cor. iv. 17. 

B 



16 



agus bàs gairdeacbais agus buaidh, crioch nad- 
urailbeatha fior Chriosduidh, anntafein, roghn- 
uichte ni 's ro mhòr na ni sam bith is urrainn an 
saoghal so a bhuileachadh, gu neo-eismeallach 
air luigheachd shiorruidh an luach-shaoi'reach, a 
th'air a ghealladh do 'n f hior chreid'ach. 

17. Nach urrainn duil bhi aig aitira fhann, 
cuartaichte le mòran bhuaireachan, a bhibeo os- 
ceann an t-saoghail, agus comhnuchadh a measg 
chusbairean neamhuidh, ach le urnuigh dhùrach- 
dach agus ghleidhteach ; ach gum faodar gach 
beannachadh spioradail sam bith * f haotainn 
o'n Uile-chumhachdach, 'n uair a dh'iarxar iad 
]e dùrachdas agus dian liosdachd. 

18. Gur còir a churri urnuigh, meorachadh 
dichiollach a Bhiobail. Nach leoir a leugh 
troimhe, ach gum bu. choir dha bhi meoraichte gic 
curamacli. — Gu bheil mar an ceudna eisteachd 
ìi Ministi'irean crabhach, tric leughadh leabh- 
ruichean diadhaidh, agus frithealadh riaghailt- 
each air reachdan na Diadh'achd, na f heum mòr 
dhoibh-san le 'm b'aiil leasachadh sealbhar sam 
bith a dheanamh 'am beatha spioradail. 

J9. Gur còir a chuir ri meadhona an leth a 
muigh dìchill na taobh a stigh. Gu bheii am 
fìor Chriosduidh a? deanamh stri ri creidsinn, 
agus Creideamh beo fhaotainn. Gu bheil è feum- 

* It is not to temporal, but to spiritual blessing^ 
that the real Christian aspires. 



17 

ail dha airson a ghnothuich sin, teagaisg na dia- 
dh'achd a dheanamh nam steigh-theagaisg thric 
a smuainteachaidh. Nach leoir smuaineach orra 
aigamabhsonruicht', ach a thricead 'sa smuain- 
ichear orra, bithidh an tuille toileachaìs air a 
ghahhail ann am meadhonachadh orra, agus is 
mò bhios an Criosduidh a rìs air aomadh gu co- 
rionn a dheanamh 'nam breitheanachadh. 

20. Gur còir do dheisciobluibh Chriosd a 
thoirt fa'near 'an leithidibh sin do bhreithneach- 
adh, cha 'nèa mhain ciod a rinn am Fear-saor- 
uidh air an son, ach ciod bu chòir dhoibhsan a 
dheanamh air son am Fear-saoruidh. — Gum bi 
'm fior chreid'ach treoraichte o sin chum beatha 
agus seanachas Chriosd a leugh le mòr chùram, 
chum gum foghlum è uapa, cia math a dh'fheuch- 
as è a thaingeaìachd d'a Shlànui'ear. — Nach bu 
chòir dail a chuir an aimsir fhrithealaidh a 
leithid donitbibh neo-chriochnach cartiota. Na 
'n diultadh fear iarruidh na saors' an lamh sin a 
tha, mar gum biodh i sint' a mach gu ghabhaii 
a siigh, faodai si gu luath (cha 'n 'eil f hios aigsa 
cia cho luath), biii air a tarruing air ais gu sior- 
ruidh. — Nach 'eil ni sam bith 'san t-saoghal so, 
air son am b'fhiach dearmad a dheanamh air a 
lcithid do Fhear-saoruidh, no tàir a dheanamh 
air a thairgsean gràs-mhor. 



LITIR 



Allt 



CEUD-THUIS- 



A 



CIIREIDIMH CHRIOSDUIDIL 



SGRIOBHTA GU 

BAIN-TIGHEARN OIG, CATRIANA 
N'IC-NA-CEAIRD. 



Ormhj Lodge, Oct 1817- 

MO CIIATRIANA GHRADHACH, 

'S teaiic na nithe thug dhomh tuille toil- 
eachais na fhuair mi o 'n mhodh air na ghabh 
ihus' agus do Bhraithrean 's do Pheathraichean, 
gu riaghailteach ris na teagasgaibh a dh' oirip- 
ich mi thoirt duibh air tcasjasg na Diadh'achd. 
Bithidh an aire dhùrachdach leis an d' èisd thu 
rium, an deagh-gline a dh'f heuch thu ann am 
raeas mo chùisibh-se, agus an cridhealas math 
leis na ghabh thu ni sam bith a labhair mi riiit 
mar achmhasan, cuimhnichte lèamsa gu bràth le 
taingealachd chaomhail. Nochd thu, beagan 
làithean roimh so, a bhi togarrach gun egriobh- 
ainn-se sios brì^h cuid de f n chainnt sin a bìv 



19 

eadarinn, air a ni ro f'heumail so ; agus leis ari 
iarrtas so, aontaichaidh mise gu ro umhladh. 
Cha b'urrainn è teachd o d' thaobhse ach a 
mhain o dhùrachd thrèibh-dhireach air tuill' 
eolais; agus ge d' tha mise fior fhiosrach airmo 
neo-chomasachd fhein gu sgrìobh air a leithid 
. do theagasg mar bu toil leam, gidheadh, leis 
mar is urraim domh a ràdh le h'rinn, mu 'n do 
ghlac mi am peann a' m' laimh, gun do ghuidk 
mi gu dùrachdach am beannachadh neamhuidh 
air m' oiripean fann, cha 'n 'eil mi gun dochuis 
gum bì iad uite an diomhanas. 

Thathu toirt fa'neargur è aon de m'prhiomh 
rùin a' sparradh air t-inntinn, le iomad co-rias- 
anachadh agus smuaintean, an uachdaranachd a 
th'aig a ni ris an abrar Riaghailt Shoisgeuìach 
na Diadh'achd, os-ceann gach seors' eiic, agus 
mar an ceudn' a mhìneachadh dhuit> ciod i 'n 
riaghailt sin. Gheibhear innte mòran thea- 
gasgan dìùthaichte gu seolta ri chèile, agus ata 
uile r'am faicinn gu soiìlcir foillsichte 'saa 
Sgriobtuir. 

'S è a cheud aon de 'na teagasgaibh sin, agus 
bunait chaich uile, truaiìii'eachd dhomhain agns 
olcas naduir a chione-daoine. Cha 'n 'eil au 
teagasg so, an seadh, tha mi'creidisnn, air aich- 
eadh ìe neach sani bith ; ach tha na Searmo*. 
naichean Soisgeulach 'ga mhineachadh air 
mhugbadh dòigh anns nacìi 'eìi feadhainn eile a' • 
dcanamh. Tha è air à thoirt fuinear lc slu?icrh 



20 



eile mar ghaoìà fhaoin ,-^-tha è air a chuir asi 
ceill leo-san mar neo-ghloin dhomhain ; a' cumaU 
air ais a' chridhe uile o Dhia, a ta ro chiontach, 
agus gu h-iomlan neo-lekh-sgeulach na lathair. 
Tha'n duine co fad air aghaidh 'an staid naduir 
o Dhia ghràdbachadh osceann nan uile nithe, 
's gur ainmig ni sam bith nach roghnaiche leis 
na Dia. Do'n aireamh is mò de'n t-saoghal, 
ciod an dleasnas is fadalaiche leo na urnuigh ? 
Ciod an là is sgìthiche na là na Sabaid ? Ciod 
an ùine co fada ris' an ùine sin a tha ga caithe' 
san tigh-aoraidh ? Ciod na leabhraichean isneo* 
f heumaile na iad sin a ta seanachas m' a Dhiadb- 
achd ? 

Os-barr air an fhuath agus air an easumh^ 
lachd so do'n chleachda chrabhach, no 'm briath- 
rp.n eile, do gach seorsa co-roinn ri Dia, tha, 'san 
duine pheacach, spiorad easmnhlachd, agus ar- 
amach an aghaidh a Chruthai'ear. Tha è fior 
gu bheil iomad neach de'n tha ainmichte an so, 
a' co'-lionadh iomadh dleasnais mhodhannail, 
a^us co fada toirt geiìl d'a aithntean : ach cha 'n 
? eil iad a' toirt geiil doibh a cliionn gur iad 
'aithntean-sa. 'An labhairt gu coitchionn, tha 
aobhar eigin do chùram, toileachadh, no diomh- 
snas, do fhein luidheachd, do aon seorsa no 
scors' eile, gu diomhair ga'n aomadh j no ma 
tha iad a' dioiadh urram sam bith do Dhia idir, 
*s è eagal a chorruich a tha 'ga dheanamh. Cha 
T n 'eil iad a' toirt geill o mhiann ionraic dleas- 



21 



nach na thoileachadh, ach o uamhas cumhachc^ 
a ta fios aca nach gabh cuir an aghaidh. A 
shamhuil sin tha'n duine thaobh naduir, gun 
chunnal sara bith. Faodaidh an cionnta so bhi 
air athoirtan aghaidh nan ciatach 's nam modh- 
annail, co math 's an aghaidh nan droch- 
mhuinteach 's na mi-naomha. Ni h-eadh, ach 
na Criosduidhean is ro ainmeile, ge nach è so an 
cliù ni 's fhaide, ni iad gu h-Ullamh aideacha- 
gu'm b' è an cor roirnh so. 'S urrainn doibh 
uile an t-àm a chui'neachadh 'n uair a bha iacr 
gu freagarrach anns an staid a chaidh chuir sios 
an so. A nis o 'n a rinn Dia gu minic innseadh 
'san Sgrioptair, nach ceadaich è air chor sanv 
bith na fhianuis, iadsan a tha mar so air teich- 
eadh uaith, uime sin leanaidh è, ma chaitheas 
sinn ar beatha agus ma bhàsuicheas sinn 'san 
staid so, gur fheudar dhuinn dcl am mugha gu 
siorruidh ; no, briathran an Fhir-shaoruidh fein 
a chnathachadh, " Mur hcirear duine a rìs, nach 
"fhaod e rioghachd Dhe fhaiciìin" * Tha am 
mùghadh a ta ar Fear-saoruidh a' ciallachadh 's 
na briathraibh sin, air a chuir an ccill sa Bhio- 
bal, fo mhòran shamhiachan agus ghnàth-fhoc- 
al, mar a ta " A bhi ath-nuaihaichte^ agus 
naomhaiehte ;X bki uchdmhacaichte do Theaghlach 
Dhe -, §—gun bhi nVs fhaide fo'n Iagh 9 ach fo 

* Eoin, iii. 3. i 2 Cor. iv. 16 ; Ephes. iv. 23 ; 

Golos. iii. 10. J 1 Cor. i. % ; vi. 11 ; Rom. xv. 16V 
§ Rom. viii. 15 ; Galat, iv* 5, 6 ; Ephes, i, 5. 



£5 



22 



ghras,* dol thairis o bhàs gu beatha>\ &c. &c ; " 
agus. tha Pol gu soilleir ag ràdh, " Ma tha 
" neach sam bith ann an Criosd, gur creutair 
" nuadh è ; — chaidh na seann nithe seachad,feuch, 
** rinneadh na h~uile nithe nuadh" J a tha gu 
soilleir a' ciallachadh, nach è a mhain gur fheu^ 
dar d'an mhùghadh bhi mòr, ach gur eigin da 
bhi coitchionn, " Gum feum na h~uile nithe 
cinntinn nuadh" 

'S è brigh na cuid eile de'n Litir so, a chuir 
an ceill co soilleir agus phongail 's as urrainn 
mi, cìod is ciall d'an chaochladh so. Gun deòn- 
aiche Dia gun tuig thusa, mo Chatriana ghràdh- 
ach, agus gach aon d'an Teaghlach d'am buin 
sinne, le fèin-fhiosrachadh, ciod a tha è ciallach- 
adh ; oir 's fheudar dhomh a chuimhneachadh 
dhuit, mar bi a leithid do mhughadh air a 
dheanamh oirne gu leir, aig àm eigin d'ar bea- 
tba, tha sinn dearbh chinnte leis an Fhear-shaor- 
uidh fein, " Nach fhaod sinn Rioghachd JDhe 
fhaicinn." § 

Ann an cuir a mhughadh so an ceili, 'sèa 
cheud ni a dh'ainmicheas mi, gun cinn gach fior 
lompachan, ni 's ro mhothachaile aìr fheuni air 
Fear-saoruidh, na bha è riamh roimhe. Ge d' 
tha na h-uile neach ullamh gu aideachadh iad 
fein a bhi nam peacaich, gidheadh cba 'n 'eii 

* Rodi. vi. 14. t Eoin, v« 24; 1 Eoin, iii, 14. 

+ g Cor. v. 17. § Eoìjj, iii. 3, 



23 



iadsan a tha 'n staid naduir mothachail gu b- 
iomlan air a' ni ris an dubhairt Pol '« aingidh- 
eachd mhòr a pheacaidh ,"* ach tha gràs neamh- 
uidh a' fosgladh ar suilean-ne 'san urram sin, 
a' fcuchainn duinn ar truiìli'eachd dhomhain, 
ga'r n-irioslach 'san duslach, airson ar n-iomad- 
aidh eusontais, agus ga'r co'-èigneachadh chum 
aideachadh, gu bhcil ceartas 'sa bhìnne tha ga'r 
diteadh gu peanas siorruidh. Oir dhoibhsan aig 
a' bheil an suilean air am fosgladh mar so, a dh' 
f haicinn an ciont' agas an cunnairt, cinnidh an 
Soisgeul na fhuaim aoibhneacb,agus tha 'm Fear- 
saoruidh gun amhuras luacbmhor. 'S urrainn 
doibh brìgh focail Phoil a thuigsinn, ag radh, 
■f Gu bheil è meas na h-uile nithe *nan calldaich, 
" chum gun coisinn è Criosd, agus gumfaighear 
" ann-san è j gunfhìreantachdfein aige, a ta o'n 
" laghy ach an fhìreaniacìid a ta tre chreìdimh 
" ann-san" f 'An àite am fiunnaireachd agus 
an dearmad m' a Dhiadh'achd roimhe so, 
's aoibhneach leo a bhi leughadh mu'n Fhear- 
shaoruidh, a bhi smuaineachadh air-san ; a bhi 
'g èisteachd ris na Searmainean sin d'an aobhar 
è • — agus 's è an ard thogradh agus miann is mò 
dùrachd an cridheachan, gum biodh iad cead- 
aichte air tuiìl' eolais, agus co-chordadh ion- 
mhuinn a dheanamh ris. 

Agus an so bheirinn fa'near ni araidh 'san 

* Eom. v. 13. t Philip, iii. 8, 9* 



24 



Riaghailt Shoisgeulaich, a bha minichte gu math 
le Mr Gandy, * 'an aon d'a Shearmainibh, agus 
a chuala mi gu tric ainmichte le Olladh Bochan- 
nain, f agus le Searmainaichean eile d'a sheorsa. 
Tha mi ciallachadh, eadar-dhealachadh fìrean- 
tachd ar Fear-saoruidh 'an gniomh agus 'an 
irioslachd. À bhàs agus fhulangas o ni ris an 
canar 'umhlachd iriosal. Leo-san rinn è rèite 
airson ar peaca-ne ; ach t!;a fios agad nach è a 
mhain gun bhàsuich ar Tighearn am feadh a bha 
è air an talamh, 's gun d'fhuiling èroimha bhas 
mòran craidh, ach gun chaith è a bheatha gti ro 
chliùthoilltinneach, cho-lion è gach uil' fhirean- 
tachd, agus ghnàthaich è gach deagh-bheus, 'nan 
uile ghloinead agus fharsuingeachd. A nis dh' 
innseadh searmonaiche modhannail dhuit, gun 
d'rinn è so, a mhain, chum gum fagadh è eisiom- 
plair dhuitme a cheumnan a leantuinn; agus 
gun teagamh, b' è so aon chrioch a bh' aige san 
amharc, ach cha b' i a chrioch shònruichte, no 
araidh. Tha na Sgriobtuirean ag innseadh 
dhuinn, "gun d' rinn e iimhlachd air ar son ; % 
" gun do cho-lion è gach uiV Jhireantachd 'n ar 
" ionad ; gun do mheasadh Jhireantachd dhu- 
" in?i ; § agus trid umhlashd-sa gu bheil mòran 
11 air an deanamh 'n amjìreanaibh' ì \\ 'S fheu- 

* Vicarof Kingston. 

t One of the Ministers of the Canon^ate, Edin- 

burgh ; in whose Sermcns, as well as those of Mr 

Gandy, the "Writer of thìs Letter took a peculiar 

delight. % Rom - v, 19. § Rom. iv. 11. || Rom.v. 19. 



dar dhuinn ma ta creidsinn, cha 'nèa mhain gu 
bheil sinn 'n ar peacaich, agus 'am feum air 
fhuilsa gu reite dheanamh airson ar cionnta, 
agus gu'r saoradh o ifrinn ; ach gu bheil sinn co- 
ionann 'am feum air fhìreantachd, chum coir 
f haotainn air Neamh ; nach urrainn duinn gu 
brath luach-sao'ireach sam bith a thagradh air- 
son ar n-umhlachd f haillneach fèin, ach gu sòn- 
ruichP a thaobhfhireantacìid uiV iomlan-se. 

Am bheil sinn ma ta mothachail gu bheil 
sinn 'nar peacaich ? Smuainicheamaid air fuil 
losa, agus creideamaid " gun glan i sinn o gach 
" uile pheacadh" * Am bheil sinn, air an 
3aimh eile, a'cumhadh nan iomad uireasbhui'ean 
a tha frithealadh ar deanadais is fearr ? Am bheil 
sinn iomagaineach nach urrainn leithid ar n-um- 
hkchd neo-iomlan-ne, bhi 'm feasd taitneach do 
Dhia ? Smuainicheamaid air-san, a cho'-lion 
gu h-iomlan gach uil' fhìreantachd, agus creide- 
amaid, gumcasar fhireantachd dhuinn, ma tha 
sinn a mhain gu trèibh-dhireach toileach gum 
biodh è mar sin. Tha mi ciallachadh, ma tha sinn 
gu trèibh-dhireach, agus o'n chridhe, a' cuir cùl 
r'^rn-uilemhuinghinn fèin, agus ris gach nimath 
arinn sinn riamh, no 's urrainn duinn a dhean- 
amh 'san am ri teachd, agus ag earbsa gu sòn- 
ruicht' agus gu h-iomlan as an Tigheam Iosa, 
air son maitheanais, saorsa, agus gach beannach- 

* 1 Eoin, i. 7. 



26 



sdh spioradail. Creid mise, is cùis so nach 'eil 
forasd. 'Si so a' charraig air a'bheil a' chuid is 
mò d'a shliochd Adhamh a' sgoltadh 'sa fulam* 
lòng-bhriseadh. 'S -è gun amhuras an ni dh'- 
ionnsuidh nach 'eil a h-aon air an toirt, ach \e 
teagasg èifeachdach an Spioraid Naoimha ; oir 
£e d' a tha è furasd 'am briathra, cùl a chur r'ar 
tein earbsa, gidheadh, 's è sinn a mhothachadh 
? n ar cridheachan cia eaillt' agus sgriosta, cia 
cionntach agus truailìt' a tha sinn, agus cia neo- 
h omasach, dhinn feinn, air ni sam bith a dhean- 
amh a tha fior mhath, a mhain smuain mhath a' 
smuaineachadh ; agus 'sa cheart àm a mhothach- 
adh am muinghinn soilleir agus an earbsa dha- 
ingean sin as an Fhear-shaoruidh a tha 'm Bio- 
bal ag iarruidh, aon de na dreuchdan is cruaidhe 
chaidh riamh a shònruchadh do 'n duine pheac- 
ach. ;Tba è co fad an aghaidh 'ardain, agus an 
aghaidh a smuainte nadurail ; agus gu deimhin 
h dreuchd è ataco ro chruaidh, 's gum faoda sinn 
a bhi fo mhi-mhisnich nach b'urrainn duinn a 
bhi comasach air a cho-lionadh gu siorruidh, 
mar biodh è airson gealladh a chuideacha neamh- 
uidh. 

Chaidh innseadh dhuinngur ècreideamh tabh- 
artas Dhe — cha ghabh so 'g ràdh gu math ri 
Creideamh eachdrui'aiì ; ach a thaobh a Chreid- 
imh a bha mi a' cuir an ceiìl, tha è gun mhear- 
achd fior, gur è Dia a mhain is urrainn a bhuil- 
eachadh. Tha aomadh an duine pheacaich gu 



Tein-earbsa, co ro laidir 's nach urvainn m |s 
lugha na neart an Uile-chumhachdaich gu h- 
iomlan cuir as da. Guidheamaid ma ta, air Dia 
an Creidimh so, le aslnichibh diirachdach agns 
bidhcanta ; coslach ris a' bhanntraich liòsda, na 
d'thugamaid, sin ri ràdh, tàmh dha, gus am 
builich è oirn am beannachadh do-mheas so. Ma 
bhuannaicheas sinn è tha sinn sabhailte o'n mhio- 
naid sin, co sabhailte is ge d' bhiomaidgu cinnt- 
each air Neamh. — " An ti a chreideas annam- 
** sa" ars am Fear- saoruidh, M tha bhcallm mhaìr- 
" eannach aige."* — Thoir aire do'n t-seanachas ; 
— cha 'n ègum bi i aige ach ga bheil i aige cheana ; 
£u bheil è co cinnteach aisde riusan a tha nis ga 

o o 

sealbhachadh. O'n mhionaid 'sa bheil sinn mar 
sq a' creidsinn, tha fireantachd Chriosd air a 
meas dhuinn, agus mar so Jlreanaichear sinn as 
eug'ais oibre ; f agus nan toiìicheadh Dia ar toirt 
gu h-ealamh bharr an t-saoghail so, an deigh 
dhuinn an creidimh luachmhor so fhaotainn, 
m'am biodh è 'n ar comas obair mhath sam bith 

* Eoin iii. 36; agus vi. AT{. 
t Rom. iv. 6. It is proper here to explain, what 
seems to be the Author's ùoctrines, regarding tliat 
important point, the union of faith and good works. 
Real faith is sufficient without works, where thère 
is no opportunity. from sudden death, to perform 
any ; but if there is an opportunity, and if that op- 
portunity is neglected, it is an evident sign that it 
is not the faith of the ^ospel, iC Bui ajalse and spu- 
41 rious imitaìion oj it, wiili whìch ihe ungodly amuse 
if and deceive Ihemselves." See p. 2Q. — Ediior. 



28 

a dheanamh, mar a bha cor a mhearlaich air a' 
chrann-cheusaidh, amhuil sin bhiomaid gu grad 
maille r'ar Fear-saoruidh ann am Pharras. 

Ach 'an so, theagamh, gum feoraich cuid- 
eigin, nach teagasg neo-mheasarradh so ? Nach 
bi creid'ich brosnuichte leis an dearbhadh so a 
bhi Jtreanach as eug'ais oibre* gubuanachadh 'sa 
pheacadh ? Freagaiream nach bi. Cha 'n urr- 
ainn fìor chreid'ich buanachadh 'sapheacadh, a 
chionn gun d'fhoillsich Dia nach buanaicJieadh 
iad ann. f Esan a dh'f hirinnicheas iad, naom- 
haichaidh sè iad mar an ceudna. % Esan a rinn 
nn duine air tùs a reir iomhaigh fein, 's urrainn, 
aofus ni, è creid'ich ath-nuadhachadh a reir an 
iomhaigh cheudna. Chaidh innseadh dhuinn 
san Sgrioptuir, " Gun roimh orduich Dia a 
" shluagh chum bhi co-chosmhuil ri dealbh a 
" Mhic." § Ghcali è, " a lagh a sgrìobhadh air 
>' an c,ridhcachan i agus a rcachd air an taobh a 
6{ stigh s ìl — an cridheacJian cruaidh cloicJie a thoirt 
M uapcty agus cridhefeola tJioirt doibJi ; % an aom- 
<c adh gu gluasad f n a reacJidaibh,** agus an cri- 
(i dJieacJian a hìbadh gu tJteisteis ; ff an toil agus 

* * an gniomh oibreachadJi annta Jaraon a reir a 
" dheagh- gJiean feinP %% Tha fios agad gu bheil 
crklheachan dhaoine 'an lamhan Dhe; " mar 

* Rom iv. 6. (See note p. 27.) f Rom. vi. 14. 
% 1 Cor. vi. 11. § Rom. viii. 29- \\ Jèr. xxxi. 33. 
1\ Esec. xi. 19. ** Esec. xxxvi. 27. tf Deut. vi. 17; 

Salm, cxix. 30. j+ Philip. n. 13. 



s9 



** sJirulhaibJi uis^eaclia tìonndaìdh è iad àe V è 
" taobh is cliU leis"* Uime sin ina gheall è cri- 
dheachan nan creid'each atharrach, co no ciod a 
bhacadh è o'n mhughadh so thoirt gu crich ? 
** An duine Dia gun deanadh è breug, no mac 
'* duine gun gabJiadJi è aithreacJias ? An dubh^ 
** airt è agus nacJi dean c ? Agus an do labJiair 
** è, agns nach co-lion sè è ?" f Tha è fior da 
rìreadh £u bheil cuid-ei^in a tha cuir 'am fìach- 

o o 

aibh creidimh bhi ac',agus a tha gan saoilsinn fein 
nan creid'ich, agusgidheadh a ta buanachadh 'am; 
beatha pheacach agus aingidh a leantuinn ; ach 
cha 'n è 'n creidimh-sa creidimh an t-SoisgeiL 
M' a fhior chreidimh chaidh innse'dhuinn, ** Gu 
** bJieil è glanadh a chridhe ;% — ag oibreacJiadJz 
** tre ghràdh ; § — agus a' toirt buaidh air an t- 
" saogJud ;" 51 agus ciod air bith nach 'eil tarbh- 
ach de na nithe sin, cha 'n fhior chreidimh c, 
ach amhain aithris èigin chealgach agus mheallta 
dheth, leis a bheil an sluagh mi-dhiadhaidh ga 
mealladh 's gan toileachadh fein. 'Am firinn, 
tha 'm fior chreid'each a' sealltuinn ri Ios' air- 
son naomJiachd, co math 's airson fìreantachd. 
'S fhuathach leis am peacadh, 's fhada leis gus 
am bi è air a shaoradh uaith, agus cha mheas- 
adh è ni sam bith cliù-thoilltinneach air ainm 
slainte; nach do dhruid saorsa o chumhachd 

* Gnath. xxi. 1. t Air. xxiii. ]Q. 

% Gniomh, xv. 9. § Gal. v. 6. 

*K 1 Eoin, v. 4* 



30 



agus ceanna?, co math 's o cllionnt , agus peanas 
a pheacaidh. 

Agus an so bheirinn fa'near, gu bheil aig 
creideas 'an teagasgaibh an t-SoisgeuiJ ann fèin, 
oirip chum gach uile dheagh-bhèusan agus ghràs- 
an na beatha Chriosduidh a mheudachadh 'sa 
chridhe. Gidheadh, mu'n d'theid mi air m' 
aghaidh gus an roinn so a dhearbhadb, soilìeir- 
ichidh mi beagan chomharran, a dh'fhaodas a 
bhi feumail gu cunnuil a mhìneachadh, agus 
mear&chdan a bhacadh air an teagasg. 

Ach air tus, cuimhicheam dhuit, gur obair 
a chuid a chuìd naomhachadh. Cha 'n 'eil am 
mùghadh a tha mi cuir an ceill, o pheaca gu 
naomhachd, o ghràdh an t-saoghaii gu gràdh 
Dhe, gu h-obann, " ach coslach ri solus na ma- 
" duinn, a dhealruicheas ni 's mò agus ni 's mò gu 
" ruig an latha iomlan" * Tha Criosduidh 
daighnichte, ag eadar-dhealachadh 'an iomad 
umhlachd o Iompachan òg, agus a' labhairt gu 
cumanta, cha 'n 'eii an t-eadar-dhealachadh sin 
'an umhlachd sam bith ni 's fhaicinnaich, na 'n 
am mothachadh agus 'n am fèin-fhiosrachadh a 
thaobh tlachd na Diadhachd. 

Tha Iompachan òg gu minig cuartichte le 
teagamhan, iomaguinean, agus eagail. Tha è 
mothachadh 's a tuigsinn è-fein a bhi na pheac- 
ach ; tha è irioslaichte le motbachadh a chionnt 5 

* Gnath^iv. 18. 



31 



agus a laigsinn fèin ; agus cha d'fhoghlum è 
fathast gairdeachas a dheanamh ann an Iosa 
Criosd, agus eallach a pheacanna uile a thilgeadh 
airsan. Ach, uigh air n-uigh, tha tuiile soluis 
pairtichte r' a inntinn ; — tha è toirt fa'near cia 
maris urrainn Dia bhi fìrinneach, agus fos fear- 
fìreannachaidh na ti a chreideas ann an Iosa; — 
tha e gabhail uile gheallachan an t-Soisgeuil d'à 
ionnsuidh fèin ; — tha è sealltuinn ri Iosa, cha 'n 
ann amhain mar Fhear-saoruidh pheacach, ach 
mar Fhear-saoriridh fein ; agus tha è creidsinn 
nach è amhain gun do bhàsuich è airson a 
chinne-daonna 'an cumantas, ach air a shon fein 
m sònruichte ; — a^us mar so foo-hìumaidh e 
cohnhead air adhart ri Neamh, mar " a chuibh- 
rionn agus oighreachd chinnte fein" cha 'n ann 
airson oibre fìrinneach sam bith a rinn e-san,- 
ach gu h-àraidh a chionn gu bheil è dlu-cheang- 
ailte le creidimh ris an Fhear-shaoruidh uil'- 
fhoghainteaclu* 

Math dhYhaoidte gun ìnms cuid èigin duit, 
ftach 'eil so freagarrach do dh'irioslachd ; ach t\m 
iad a' mearachdaeh naduir irioslachd Chrios- 
duidh ; ni nach è a bhi creidsinn gu hheil sinn a' 
dol a dh'ifrinn, ach gu bheil sinn a' toilitinn dol 

* This is the doctrine so properly alludèd to in. 
the communieation, Àppendix, No VII f. as one 
likely to be peculiarly usefuì, from its having a ten- 
dency " to build up thè drooping spir.it of the feas- 
i; i\\\ ^eliever.'* 



32 



an sin. Co bha riamh ni b' iriosal na bha 'n t- 
Abostal Pol ? Tha è ga mhi-chliuthachadh fèin 
anns gach duilleig de sgrìobhadh ; gidheadh tha 
è iabhairt mu shlainte feirr Ie mòr dhànachd ; 
agus a' nochda toil a bhi u aìr choigrich as a* 
(i choluinn chum g'u 'm biodh e a lathair maille 
(i ris ah Tighearn ;" * — ag ràdh,- " Gun robh è 
(i togarrach air siubhal agus bhi maille ri Criosd, 
(i ni 's ro fhearr " \ — agus, " Air dhasan bhi 
(i beogum U è sin Criosd y agus gur buannachd dha 
" bàs fhaotainn ,•" \ — agus jtfia è cur an ccili 
Chriosdui'ean 'ara bidheantas, mar iadsan " a 
(i tha deanamh gairdeachas ann an losa Criosd r 
(i agus nach 'eil à* cur muinghinn 9 & anfheoil f no 
(i annta fein" § — a' feuchainn gu soilleir nach 
'eil an da ir.hothachadh sin air chor sam bith 
neo-fhreagarrach da cheile. — Faodaidh cionnt- 
ach r. chreidsinn gu bheil è fein toillt'neach air 
a bhàs, gidheadh ma gheibh è maitheanas, cha 
'n ,'eil eagal bàis air ni 's fhaide ; — mar so tha è 
Jeis na Criosdui'ean, tha iad a' creidsinn gu 'ni 
faigh iad maitheanas air sgàth Chriosd. 

Tha è fior da rireadh, mar thug mi fa'near 
roimhe so, nach 'eil lompachain og daonnan a' 
sealltuinn air nithe 'san t-solus so, oir, an labh- 
airt gu coitchionn, 's è creitìeamh a' ni gheibhear 
uigh air n-uigh. — Tha è flor mar an ceudnaguni 



* 2 Cor. v. 8. + Philip. i. 23. 

$ Pbilip. 121. § ì'hihp, iii. 3< 



33 

faod bhi alg Criosdui'ean daighnichte amanna 
cruaidh-chàis agus mulaid ; ach 's ann a thaobh 
laigsinn an creidimh tha so, agus 's iad sin an 
amanna is measa. — Faodaidh mar an ceudna, 
iomad gnothach mar tha èucailean agus euslain- 
tean eile, buaireachan, agus dosguinnean da dh' 
iomadh gnè, spioraid nan Criosdui'ean irioslach. 
Àch air son nan cunnuil sin deth, airson am bu 
choir mathalachd a dheanamh, tha è gu h-iomlan 
£or, gu bheil spiorad an t-Soisgeil, na spiorad 
dochuis, sìth, agus aoibhneis, agus nach è a 
mhain gu bheil M clann Shioin iriosal, ach 
¥. aoibhneaah -nan Righ"* — A nis ciod è toradh 
an aoibhneis Chrioscluidh so ? 

Tha Eoin ag innse' dhuinn, " Giìn glan gach 
" neach è'Jcin aig a' bheilan dochas so an?i, mar 
" a tha Criosd glan ,• f " agus theid mi air m' agh- 
aidh gu dhearbhadh dhuit, nach è amhain gu'n 
licn docbas an t-Soisgeil an inntinn, " -Le sitli 
" a tathar gach uile thuigse, J" ach gur è is fearr 
de gach uiìe ghleidheadh an aghaidh buaireadh, 
agus gu bheil è gu h-ainmeil siolmhor de gach. 
facaì agus obair mhath. " Tha Jios agad gur è 
" } n Tighearrì ar Dia a ghràdhachadh le'r n-nile 
" chridhe, agus anam, agusneart, agus inntinn" § 
a cheud aithne agus an aithne mhòr ; ach cia 
mar is urrainn duinn Dia a ghràdhachadh, ma 
tha sinn a' creidsinn, no neo-chinnteach gur 

* Salm, cxlix. 2. t 1 Eoin, iii. 3. j. Philip. iv. 7, 
§ Deut, vi. 6, j Mat. xxii. 37, 



Si 






nànihuid dhuinn è ? — " Tha grddh againne dha- 
" san" (ars Eoin,) " do bhrigh gun do ghràdh- 
** aich e-san sinne an toiseach." # Jadsan a tha 
eoimhead air Dia mar an Athair ath-reitichte 
tre Iosa Criosd ; a tha creidsinn gu bheil è ga 
*n gràdhachadh le gràdh bith-bhuan, a mhaireas 
gu siorruidh: — gun aom è " Na h~uile nithe gu 
" oibreachadh araon chum a math" f san t-saogh- 
al so, agus os-barr gun ceadaich è dhoibh teachd 
'na làthaireachd mhòr aoibhnich fein, cha 'n 
ann airson oibre fìreantach sam bith'a rinn iad- 
san, ach gu sònruichte do bhrigh gu'n robh è 
gu gràsmhor toileach air a Mhac fèin a thoirt 
seachad gu fulang agus bàsachadh air an son : — 
ladsan a tha gu daingean a' creidsinn so uile, 
gheibh iad furasd Dia a ghràdhachadh, ni 
h-eadh ach neo-chomasach gun a ghradhachadh. 
Thaislicheadh a leithid do shocbairean direach 
cridhe cloiche, agus dh' atharraicheadh iad è gu 
cridhefeola: agus gabhaidh iadsan a tha gràdh- 
achadh Dhè mar so, fìor thlachd 'na reachdaibh y J 
agus ann an oibre diomhair agus follaiseach na 

f 1 Eoin, iv. 10. f Rom-. viii. 23. 

% As the great objects of this Letter were " to 
fi explaìn tke doctrines qf the gospel, and to impress 
ri them upon ihe mind of the person to whom the Lci- 
u ier was addressed" (see page 49,) the author. was % 
not led to dwell at greater lengtb, 011 attending, the 
fcacrament ; an ordinance whieh she held in the 
jrreatest reverence, and of whieh she frequentl y cor- 
ciialìy partook,— - Editor. 



35 



diadh'achd. Tha iad ag urnuigh ris le fior dhùr- 
achd ; — ga mholadh le fior thaingealachd ; tha 
iad aoibhneach an uair a theirear riù, " Bacha- 
*} maid suas gu tigli Dhè ) f — a dh' iomisuidh Dhè 
ar n-aoibJmeas ro mhòr." % 

Cha 'n 'eil rai gabhail mòran iongantais, gu 
bheil sluagh an t-saoghail so a' faotainn oibre na 
diadhachd co sgìth. Cha 'n 'eil iad a' toirt a 
bheag do shanus dhoibh-san ach doilleir, no aig 
achuidis fearr, smuainte neo-tharbhach ; ach 
do 'n Chriosduidh, tha iad a' toirt seallachan,. 
Jiach 'eil a mhain mòralach agus tarbhach, ach 
atharraichte agus sòlasach, ni h-eadh, ach air 
uairibh 'n uair a tha è air a dheanamh comasach 
le spiorad Dhè, teachd am fagus le lan dearbh- 
adh a chreidimh, no 'n uair a tha è 'geisteachd 
ri Searmoin dheas chainnteach o Shearmonaiche 
Soisgeulach, tha è gu h-inbh bhig a' mothach- 
adh mar gu 'm biodh è a cheana air atharrach- 
adh d* an Neamh sin, ris a' bheil a smuainte gu 
cleachdach a' feitheamh. 

Tha mi toirt aire ni 's faide, gum feum bhi 
aig creideas 's an riaghailt theagaisg so, tuille 
rùin soilleir, gu gràdh Chriosd chur air aghaidh 
annainn. Gti cinnteach iadsan a ta crRdsinn 
gur è y m Fear-saoruidh fèiri) 's gun do bhàsuich è 
air an son y mothaichidh iad tuille gràidh agua 
taingealachd d' a thaobh na iadsan a tha a mhaia 

t Iga. k. S. $ Sahn xliii, 4, 



a 5 coimhead air mar Fhear-saoruidh pheacach 
'an cumantas. 'S urrainn iad cainnt an Abos- 
tail Pheadair a roghnachadh, agus labhairt 
gu h-aoibhneach mu 'n Fhear-shaoruidh, mar 
airsan, il Da 'm bheil iad a r toirt gràidh ge 
u nachfhac' iad è, agus air dhoibh bhi creidsinn 
u ann, ge nach 'eil iad a nis gafhaicinn 9 tha iad 
(i a' deanamh gairdeachais le h-aoibhneas dol thar 
■** labhairt, agus lan do ghlòir ," # agus tha » 
gradh so do Chriosd, a' meudachadh 'n an 
anamaibh gràdh co-lìonta agus caoimhneil airson 
an co-chreutairean. Mar tha 'n t-Iosa beann- 
uicht' a nis air Nearah, agus iadsan air an tal- 
amh, cha 'n urrainn doibh 'nam pearsadh dearbh- 
adh sam bith a thoirt da air an taingealachd 
chaoimhneil ; ach 's urrainn iad a ni sin a 
dheanamh tha fios ac', a tha, na bharaìl-sa, co- 
ionann. 'S dachadh leam gur Guimhne leat 
briathran maiseach agus drùighteach ar Slanui'- 
ear urramach : " A mheud 's gun d'rinn sibh è 
u do dh-aon de na braithribh is lugha agamsa 9 
u rinn sibh dhomhsa è."\ Tha na focail sin a' 
deanamh drùghadh laidir air gaeh fior Chrios- 
duidh. 'N uaìr a dh' amhairceas è air cusbair 
'an teinn a ta na choma& a chuideachadh, tha è 
gabhail a chothrom air a thaingealaciid fheuch- 
ainn dhasan, " A bhdsuich airson a c/iiontaidh, 
agus a thogadh suas a rìs airson 'fhìreanach- 
aidh."% 
* 1 Pead. i. 8. f Mat. xxv. 40. j Rom. iv. 25. 



S7 

Bheachdaichinn ni b' fhaide, gum faod au 
cinne-daonna uile bhi roinnte nan da bhuidh- 
eann : — Iadsan a tha nan Criosdui'ean, agus iad- 
san nach 'eiJ. A nis cha 'n fhaigh an Crios- 
duidh a bheag do chruaidh-chas ann an gràdh a 
thoirtd'a cho'-Chriosdui'ean, do bhrigh gu bheil 
na h-aon seallaidh aca, na h-aon dochuis, na 
h-aon tograidh, na h-aon eagail, nah-aon ghràin, 
agus an t-aon Fhear-saoruidh. Cha 'n urrainn 
do cho'-mhothachadh co foirfe faillneachadh gun 
ghràdh agus miagh a mhosgladh ; agus a thaobh 
na h-aitim sin nach 'eil nan Criosdui'ean, ge 
nach 'eil creid'each ga'n gràdhachadh air amhodh 
air an gràdhaich è a bhraithrean, tha mi a' cial- 
lachadh, nach 'eii è gabhail tlachd 'n an co- 
munn ; agus nach urrainn è dlùthachadh r' an 
caomhalachd agus r' an smuainte, ach tha è 
coimhead orra leis an iochd is trèibhdhirich, 
agus le toil chùramach an sochairean spioradail 
a chur air aghaidh. Do bhrigh gur eol da, le 
fèin-fhiosrachadh, lan fhiach a' mhughaidh a 
chaidh thairis air anam fèin, tha è deonach an 
t-ard-shonas sin a phairteachadh ris gach neach 
mu thimchioll ; agus a chionn gu bheil è gràdh- 
achadh Fhear-saoruidh gu fior, tha è cura- 
mach mu aireamh a shluaigh a mheudachadh. 
Tha 'n togradh so gu math a dheanamh ga 
bhrosnuchadh gu ciod air bith bhiodh ri fhai- j 
cinn dalma agus an comas iomain air ais a sheach- 
nadh, agus a bhi suairce agus comhstadhach, 



38 



caoimhneil agus fìùgbantach, direach dhoibhsan 
do nacb nrrainn è bhi measail, an clochas, leis 
na meadhona sin gun coisinn è slighe gu 'n 
cridheachan, agus gum faod è fàs na impidh ur* 
ramaich chum an slainte shiorruidh chur air 
gghaidh. 

Mar sothug mi oidhrip a dhearbhadh, tha mi 
'n dochas gu d' lan-thoileachadh, gu bheil aig 
Riaghailt Shoisgeulaich na Diadhachd an catha- 
chadh is soilleire 's as cumhachdaiche gu gràdh 
Dhè agus ar coimhearsnaich a chur air aghaidh 
ann ar cridheachibh ; agus ma dhearbh mi so, 
clhearbh mi na h-uile ni ; oir, mar a thug ar 
Fear-saoruidh fainear, <c Air an dà aitìine sin 
<( tha 'n ìagh uile agus na Faidhean an croch- 
41 adh " * sin r' a ràdh, gun co'-lion iadsan a 
tha gràdhachadh gu fior araon Dia agus an 
coimhearsnach na h-uile dleasnais eugsamhuil a 
tha mar f hiachaibh orra dhoibh Ie cheile. 

Cha'n urrainn mi gidheadh an earrann so de m' 
theagasg a chuibhteachadh as eug'ais aon fhair- 
eachadh eiie a dheanamh, is è sin, gur è Creid- 
imh an t-Soisgeil ar gleidheadh is fearr an da 
chuid an aghaidh liòntaidh soirbheachaidh agus 
amghair : agus cuis a tha romham a mhìneach- 
adh aig fad èio;in. 

A' tòiseachadh ma ta le Soirbheachadh. 'Se 
'n t-ard ghàbhadh a tha frithealadh na staid sin 

* Mat. xxii. 40. t 2. Tim. iii. 4. 



89 



ga bheil i gu neart-mhòr ga 'r cuir 'an cunnart a 
bhuaireadh a biii toirt " barr gràìdh do shaimk 
" na th' againn do Dliia ,•"* agus tha 'n cunnart 
so gu mòr air meudachadh, 'n uair a tha iad sin, 
aig a' bheil an cùisean a muigh uile sealbhar, a 
tha mar an ceudna og agus beothail, agus a 
chaidh thoirt a steach ann an cuideachdaibh 
uallach agus cleachdach. Faodar a ràdh ri 'n 
leithid do shluagh gu bheil iad nan seasamh air 
creagan corrach. Tha iad a' ruith a chunnairt re 
mò a bhi air an tarruino; ann am faochai^ na h- 
amaideachd agus an ana-caitheadh, anns a' bheil 
nile bhrìgh na Diadhachd coslach ri bhi air a 
slugadh suas. Ach cha 'n è a mhain gun daigh- 
nich Creideamh an t-Soisgeil, (an Creideamh 
sin a bha mi cuir an ceill,) an inntinn an agh- 
aidh a leithid do bhuaireachaibh, ach dh'fhaod- 
ainn a ràdh gu h-inbh bhig gun sguir iad do 
bhi nam buaireachaibh idir do'n fhior chreid'- 
each. Faoineachd de Chriosduidh ainmeil a 
tha deanamh aoibhneas 'n a Fhear-saoruidh, am 
biodh e toileach air sgur de na beachd-smuainte 
sòlasach sin, rè sealan, chum gun rachadh è gu 
cluiche, no gucoisridh dhamhsaidh nogun leugh- 
adh è roiseal ? agus ghabhadh è ioghnadh ris a' 
cheist. Cha 'n è amhain gu bheil è a' coimhead 
air na fcaras-chuideachdaibh sin mar dhiomhanas 
agus mar ribeadh ; cha 'n e amhain gu bheil 

* 2. Tim. iii. 4. 

D 



40 



fios aig gu bheil iad ullamh gus an crìdhe a 
thàladh air falbh o Dhia, gu chur as a riaghailt 
airson gnathaichibh na diadhachd, agus gu thar- 
.ruing air ais, mar gum b' ann, do'n t-saoghal 
sin o'n d'fhuair è teicheadh leis na h-uiread 
thrioblaid ; cha 'n è a mhàin gu bheil è ga 'n 
seachnadh air son na nithe sin. Ach 's urrainn 
è ràdh le f ìrinn, gun do chaill è a thaitneachd 
uile air an son, anns a' cheart doigh 's a bheii 
thus a nis, 'n uair a dh'f hàs thu suas, ehaill thu 
do thaitneachd air son amaideachd agus cridheal- 
as cìoinne. Tha è fior da rireadh gum faod 
Criosduidh a bhi suidhichte, air chor 's gum 
feum è comunn a dheanamh ri cuideachdaibh 
eatrom, agus tuille dlùthachadh a dheanamh ri 
sùgradh diomhain na bu mhiann leis, ach an 
uair a tha a chùis mar sin, theid è a steach annta 
le fior neo-thoilichead, agus grad theichidh è 
aàpa gu h-aoibhneach co luath 's is urrainn è. 

Gidheadh bu choir dhomh innse', guh-aràidh 
ann an sgriobhadh gu neach og mar thusa, gu 
bheil am mughadh so, o ghràdh air sàimh, gu 
gràdh Dhe, gu gnàthaichte uigh air n-uigh; agus 
nach buannaich lompachan og 'an labhairt gu 
coitchionn a leithid do bhuaidh iomlan thair an 
t- saoghal a dh'aon bheum. 

Theid mi a nis air m' aghaidh gu dhearbhadh, 
nach è amhain gur è Creidimh an t-soisgeuil an 
gleidheadh is fèarr an aghaìdh liontaidh soir- 
-bheachaidh, ach gu bheil a thoradh beannuichte 



41 



so-fhaicinn gu colhromach 'an amhghar. Ciù- 
inichidh è falachd ; beothaichidh ò toilinntinn 
agus strìochda ; ni h-eadh ach is cùltaic dhain- 
gean agus èifeachdach è ann a' meadhon gach 
truaighe d'an urrainn creid'ach a bhi 'n cunnart. 
Am bheil an Criosduidh fiosraichte le tinneas ? 
roi'-bhlais è'n t-àm anns an teich cràdh agus 
doilgheas gu brath air falbh. Am bheil è clao- 
idhte le bochduinn ? smuainichidlf è air an sto- 
ras a shealbhaicheas è air Neamh. Na chaill è 
caraid ? Tha è coimhead air adhart ris an àm 
anns an dlùthaich è ri comunn na Naoimh, agus 
nan Aingih An aith-ghearrad, tha è tuigsinn 
agus a' creidsinn, " Gun oìbrich na h-uile nithe 
*' araon airson a mhaith ; * agus gun oibrich 
" 'amhghar eatrom dha nach 'eil ach rè sealain 
" trom chudthrom gloire a ta ni 's ro anabarraich 
" agus sior-mhaireannachr 'f 

Gidheadh, tha aon olc nach à' ainmich mi 
f hathast, agus is mò uamhann do shluagh an t- 
saoghail so de na h-uile ; — tha mi a' cialluchadh 
a Bhais. A nis 's ann an so a tha buaidh na'n 
Ruinte Soisgeulach criochnaichte. Ceadaicheam 
gun amhuras, gum iàod cuid do Chriosdui'ean 
anfhann, aig a leithid a dh' àm deuchainneach, a 
bhi air an èigneachadh le cruaidhchàis agus ea- 
gail mhi-riasunda; ach tha mi a' labhairt orra- 
san a tha laidir 'sà Chreidimh, gu bheil iad co- 

* Rom. viii. 20. t 2. Cor, ìv. 17. 



masach ann an grad sbealladh a bhàis, air gloir 
a thoirt do Dhia. Tha fios ac' co anns na chreid 
iad. Tha fios ac' ge d' tha iad gu tur gràineil 
annta fein, gu bheil iad ** iomlan ann an 
Criosd /'* agus àà earhs' a eadar-mheadhonair- 

' O o 

eachd-sa, 's urrainn doibh gu neo-eagallach an 
anmabh a chuir 'an lamhan a Chruthai'ear 
throcairaich sin a thug maitheanas dhoibh a 
cheana, a dh'fhìrinnich agus a naomhaich iad. 
** Ge d' Jhaillnich agus a sheargas an cridhe agus 
" am Jeoil, 's urrainn doibh an cinn a thogail suas 
** le aoibhneaSy air dhoibh a ihuigsinn gu bheil an 
** saors 1 amfagus :" f agus 's urrainn cuid diubh, 
cainnt bhuadhach Phoil a ghnàthachadh ; '* 
** bhàis, c'ait am bheil do ghath ? uaigh, c'ait 
il am bheil do bhuaidh P Buidheachas do Dhia, 
*' a tha toirt dhuinne na buadha trid ar Tigh- 
*' earna Iosa Criosd^ % 

Mar so, mo Chatriana ghràdhadh, dh'oirip- 
ich mi a chuir an ceill dhuit, beatha agus bas 
Criosduidh measail : agus faoineachdam dhiot* 
nach biodh è taitneach a leithid do bheatha a 
leantuinn, agus a leithid do bhàs fhaighail, gu 
neo-eiseimealach air luigheachd shiorruidh an 
luach-shaoithreach ? Gu cinnteach tha beatha 
shiothchail agus aoibhneach, agus bàs gairdeach- 
ais agus buaidh, annta fein ni 's roghnaiche na 

J* Colos. ii. 10. t Luc. xxi. 26, 28, 

X I Cor. xv. 55 , 57. 






43 



ni sam bith is urrainn an saoglial so a, bìmil- 
eachadh. 

Ach theagamh gun innis thusa dhondi, nach 
'eil thu a' cur so an teagamh, ach gu'm bu 
mhiann leat fios- fhaotainn, cia mar a gheibhear 
an creidimh rìomhach so ? Cia mnr a tha è 
comasach do mhuinntir fhann mar sinne, cuar- 
taichte mar a tha sinn le cusbairean aimsireii 
agus tuigseach, agus le mòran bhuaireachaibh 
eugsamhuil, fuireach beo mar so os-ceann an t- 
saoghail j comhnuchadh mar so a measg chus- 
bairean neamhuidh ? Freagaiream ann am briath- 
raibh ar Fear-saoruidh j ** Do dhaoine tha so 
** ea-comasach^ ach do Dhia tha na li-uile nithe 
" comasach"* ** Dluthaichaibh ri Dia t agus 
'■' dluthaichidh ~è ribh."f Cha 'n 'eil beannach- 
adh spioradail ciod air bith nach fhaodar fhaot- 
ainn o 'n uile-chumhachdach, le umnigh dhur- 
achdack, sheasmhach. Àch 'n uair a ni thu ur- 
nuigh, bi faìcilleach air deas-ghnàthachadh. Tha 
niòran an dùil, an uair a labhaireas iad air 
beulaobh Dhia, riaghailt shuidhichte do dhea^h 
fhocail thaghta, gu'n d' rinn iad na h-uile ni'a 
ghabhas iarruidh orra ; — ach cha 'n abrainn-sa 
urnuigh ri so. 'N uair a ni thu urnuigh, bu 



choir dhuit a cheart dùrachd agus dian-liosd- 
achd a chleachda, a ghnàthaicheadh tu ag iar- 
ruidh deagh-ghean èigin o charaid talmhuidh, a 

* Mat. xix. 26. t Seum. iv. S. 



44. 

bh' agad gu ro mhòr a' d' chridhe,- 
an ceudna bi cùramach, airson freagradh do d' 
urnuighaibh. Tha mòran ri urnuigh gun uiread 
smuaineachadh air freagradh fhaotainn ; agus 
cia mar is urrainn doibh fiughair a bhi aca ris ? 
Gu cinnteach cha bhuileadh tu dea^h-ghean air 
neach sam bith, a dheanadh sa mhionaid an 
deigh iarruidh, tionnda air falbh gun fheith- 
eamh ri freagradh. Uime sin ma 's miann leat 
da rireadh a bhi ath-nuadhaichte agus naomh- 
aichte, seall suas gach là, dh'fhaotainn gu h- 
inbh bhig a ràdh gach uair, ris an ti, is urrainn 
na aonar am mùghadh so a thoirt gu crich ; 
agus ceasnuich gu cùramach, agus gu minic mar 
an ceudna, staid t-inntinn fèin, a los gun dean 
thu cinnteach co aca bha t-urnuighean air an 
èisteachd no nach robh. Ma dh'aithneas tu 
comharran sam bith de'n mhiìghadh bhean- 
riuichte so annad fein, bi taingeil do Dhia, agus 
dean urnuigh gu dùrachdach, chum gum bi thu 
air t-ath-nuadhachadh ni 's mò agus ni 's mò ; 
p.gus dean urnuigh ann cin creìdimh, a' creidsinn, 
ciod air bith a dh'iarras tu air, 'an ainm Chriosd, 
gum faigh thu è 'n am iomchuidh, agus bheir so 
sieart agus misneach do d' urnuighean. 

J S minic a smuainich mì, gum faodar a ràdh 
ri fior Chriosdui'ean gu bheil iad a' sealbhach- 
jich mothacììcidh leasakhte. Tha iad a' faicinn 
an rud a tha nco-fhaicinneach do shluagh eile. 
CosJach -ri £ toph an, tha iad a' faicinn le 'n suil- 



45 



ean iimtìnneach " Na Neamha fosgailt\ agus 
Criosd 'na shuidhe air deas laimh Dhe" * Ach 
cha mhò is urrainn duinne a mothachadh leas- 
aichte o a bhuileach oirn fein, na 's urrainn duinn 
aireamh ar tuigse chorporra a mheudachadh. 
'Am firinn, tha gach iompachadh air a thoirt 
ma'n cuairt co iomlan le obair spioraid Dhe, 's 
gum faodar moirbhuil a ràdh ris ; agus a mhain 
ag eadar-dhcalachadh o na leigheasan mior- 
bhuileach a tha air an cur sios anns an t-soisg- 
eul, 'san t-seadh so, gum bu mhiorbhuilean a 
muigh agus faicinneach an fbeadhainn ma 
dheire, agus gur miorbhuii a stigh agus neo- 
fhaicinneach a cheud aon. 

Ach'an so chuimhnichinn dhuit,ciod athach- 
air do'n duine dhall a chaidh chuir gu a nighe- 
adh ann an lochan Shiloaim. Ge d' a bha a 
mhiorbhuiì air a deanamh le cumhachd ar Fear- 
saoruidh na aonar, b' è 'thoilsa gu'n gnàthaiche- 
adh an duine dall na meadhonan a dh'orduich è 
dha. Mar so tha è leinne. Ge d' is urrainn 
Dia 'na aonar ur n-iompachadh, cha 'n fhaod 
sinn dearmad a dheanamh air meadhona nan 
gràs. Dh'ainmich mi dhuit a cheana priomh 
na meadhona sin, mar a ta urnuigh, ach bn 
mhiann leam beagan bhriathran a iabhairt mt* 
thiomchioll na cuid eile. 

Bu choir dhuit ma ta a chur ri urnr.igb2, 

* Gniomh. vii. 56*. 



46' 

meorachadh dìchiollach a' Bhiobuill. Cha leoii* 
a leugh troimhe, ach bu choir dhuit a mheora- 
chadh gu curamach. Thoir oirip air a bhrìgh a 
thuigsinn, agus airson a ghnothuich sin samh- 
luich aon sgriobtuir ri aon eiie, ag amharc suas 
ri Dia airson soluis agus seoladh anns a chleach- 
da rò fheumail so. Bu choir dhuit mar an 
ceudna oibre Sgriobhairean Soisguelach a leugh 
gu tric ; agus èisteachd co minig 's as urrainn 
duit ri Searmoinean Shearmonaichean Soisgeul- 
ach. Tha tric leughadh leabhraichean diadh- 
aidh anabarrach feumail dhoibhsan, leis am bu 
mhiann leasachadh dheanamh anns a' bheatha 
spioradail ; ach 's fhad o na smuainich mi gu 
bheiì na sgriobhachan agus na searmoinean ac'- 
san a ta labhairt mu mhodhanna a mhain, gu 
samhlachail air bheag feum. Ris na meadhona 
a muigh, cuir dìchill na taobh a stigh dean stri 
ri creidsinn — dean stri ri creidimh beo fhaotainn. 
Ghum a ni a tha mi cialluchadh leis an t- 
seanachas so a mhìneachadh, gnàthaichidh mi 
samhlachadh ionmhuinn. A ? S dachadh leam 
nach 'eil thu cur an teagamh gu bheil leithid 
lompaireachd Shina ann, ach theagamh nach 'eil 
thu smuaineach oirre cscean aon uair 'sa bhliadh- 
na. 'S mor am mùghadh a th'eadar do chaomhal- 
achd agus caomhalachd do Pheathar Julia. Crcid- 
eam gum faod mi a ràdh, nach 'eil latha 'dol 
seachad anns nach 'eil thu smuaineach oirre; 
a^-us gu bhsil ;hu gu minig a' caoimlmeas, ann 



47 

2ii roi'-smuainte taitneach, ciod a bhios eadaribh 
'n uair a thachaireas sibh a rithisd. Tha mi fa- 
da o dhiteadh nan caomhalachdan sin. Tha 
iad aluinn agus cliùiteaeh ; ach guidheam ort a 
chuimhneachdh gu bheil aon, a tha thu gu h-ana- 
barrach ni 's mò na chomain na tha è 'n comas 
duit a bhith do Iulia ; agus bu choir a bhi co tric 
a' d' smuainte. Smuainich air an Ti, a bhàsuich 
'an cruaidh-ghleachda, ag ainmeachadh air 
criothnaichidh nadur dhaonna, gu reite a dhean- 
amn airson do pheacaibh-sa. — Amhairc air, mar 
gum b'fheadh a' bàsuchadh air a' chrann air do 
shon. An sin seol do sinuaintean do 'n aite sin 
far a bheil è fathast beo gu eadar-ghuidh' adhean- 
amh air do shon. Smuainich air an ti is mò 
agus is fearr de na h-uile, mar gum biodh è a' 
coimhead a nuas ort, le suiì fhialaidh do-chuir 
'an ceill ; agus a' labhairt riut anns na briathran 
ro mhisneachail sin, " Thigibh a m y ionnsuidh-se, 
" sibhse uile ata ri saothair agusfo throm uallaich 9 
u agus bheir mise suaimhneas dhuibh j'' * agus an 
sin feoraich dhiot fcin, am bheil ni sam bith 'san 
t-saoghal so, a b'fhiach an dragh dhuit do 
chulaobh a thionnda o leithid do dh' Fhear-sao- 
ruidh, agus a leithid do thairgsean gràsmhor a 
dbiultadh? Ach cha leoir gun smuainich thu 
air na nithe sin an drast sa rithisd, no aig ama- 
ibh sònruichte. A' thricead 's as smuainicheas 

* Mat. xu £8 



48 



fu orra, gabhadh tu an tuille tlachd 'nan leithid 
do bhreithneachadh, agus mothaichidh tu tuille 
togradh gu aoibhneas a dheanamh annta rìsd. 
Gidheadh, bu choir dhomh innseadh dhuit, nach 
è a mhain gur coir dhuit smuaineach air ciod a 
rinn Criosd air do shon, ach mar an ceudn' air 
ciod bu choir dhuits a dheanamh air a shonsa. 
Thoir oidhreap air a ràdh le trèibhdhireas, mar 
a thubhairt Daibhidh, " Ciod a dìCiocas mi do'n 
M Tigheam airson 'uile shochairean ?" * — Biodh 
do shealladh ri Iosa na shealladh taingealachd 
agus samhlachadh. Leugh, le mòr churam, a 
bheatha, a sheanachas, agus sgrìobhachan 'Ab- 
stoil, chum gun dean thu cinnteach, cia math 
a.dh' fheuchas tu do thaingealachd ; gum fogh- 
lum thu cia mar thig thu beo dha-san, a bhàs- 
uich air do shon. 'An ath-ghearrad, mo Chat- 
riana ghràdhach, 's è mo mhiann dùrachdach 
agus m' iarrtus, gun gnàthaicheadh tu na meadh- 
ona 's na h-oiripean sin uile ; agus gnàthaich 
iad gu h-ealamh. — " Feuch ! a ?iis an t-àm tait- 
" neach, feuch a nis la na'slainte?' f An ti a tha 
gealltuinn mailheanais, cha 'n 'eil è gealltuinn 
an làtha maireach, agus nan diultadh tu a nis 
an lamh sin, a tha, mar gum biodh i, sìnt' a 
mach gu d' ghabhail a stigh, faodai si gu luath 
(cha ^n 'eil fhios agad-sa cia cho luath !), bhi air 
a cumail air ais gu siorruidh. Cha labhair mi 

* Salm cxvi. 12. f 2 Cor. vi. 2. 



49 

tuille aìr a chuid so de m' theagasg. — Mheud- 
aich mi 'n Litir so a- cheana mòran ni b'fhaide 
na chuir mi romham an toiseach, ach cha robh 
mi toiieach air ni sam bith fhagail gun labhairt, a 
bha mi 'n duil abhiodh feumaiì " Chum teagasg- 
" an an t-soisgeuil a mhìneachadh, no gu 'n spar- 
" radh air t-i?i?ttì?i?i" 

Tha mi nis mu thimchioll co'-dhunadh ; ach 
inu 'n dean mi sin, bu mhiann leambeagan fho- 
call a ràdh, chum cuir an aghaidh cuid do chun- 
nuil a dh'fhaodas theagamh teachd am follais 
dhuit fein, no dh'f haodas a bhi àlr an cuir an 
cuimhne dhuit le feadhainn eile. 'S è cheud aon 
diubh sin air an gabh mi beachd, gur teagamh 
gun d'theid innse' dhuit, gum feum thu bhi 
daonnan a' smuaineachadh air Diadhachd, a reir 
mo riaghailtse, ni ata neo-chomasach. 

Ach tlia 'n cunnul so air fhaotainn le rnear- 
achd. Ceaduicheam gu h-ullamh, gu bheil è 
neo-chomasach a bhi daonnan a' smuaineach- 
adh air Diadh'achd, ni mo tha è comasach do 'n 
luchd fòghlum a bhi daonnan a' smuaineachadh 
air an leabhruichean. Gidheadh, gu tinnteach 
tha eadar-dhealachadh ro mhòr eadar duinefògh- 
lumte agus duine aineolach ; agus, chum an 
samhlachadh a leanachd beagan ni 's faide, ge 
d' a dh'fhaodas an luchd foghlum tachairt ri io- 
mad grabadh 'nan cnuasachadh, tha iad a' coimh- 
ead air na grabacha sin mar amhgbar, agus pil- 
lidh iad gu suilbhir ri 'n cnuasachadh 'n uair is 



50 



inTainn doibh. Mar so tha e mar an ceudna 
3eis na fìor chreid'ich. 

Is cunnul eile dh'fhaodas theagamh bhi air a 
tlheanamh do m' riaghailtse, gu bheil i tuille 's 
teann, agus nach 'eil an teanntachd so uile feu- 
mail. Ri so fhreagairinn, 'n urrainn duinn sinn 
fein a dheanamh tuille 's cinnteach a Neamh? 
Kach 'cil comhairle Pheadair ro ghlic agus 
crionnda, " Sinn a dheanamh an tuille dìchill 
«' chum ar gairm 's ar taghadh dheanamh cinn-' 
** teach ?" * Cha 'n urrainn mearachd air an 
taobh so, treorachadh gu droch thoradh ciod 
air bith. 'S èigin do mhearachd air an taobh 
eile bhi dochunnach agus do-leasachadh. Os- 
barr, 's cuimhne leis gach fior Chriosduidh, 
" Nach leis jèin è fèin ; gun do cheannachadh 
*' le luach è/'f le luach nach lugha na fuil agus 
cruaidh-ghleachda Mac Dhe; agus is leoir an 
smuain so dhi-fein gu shaoradh gu brath o gach 
iiile ghineamhuinn neo-thuigseach ann bhi iuille 
's teann. 

Ach theagamh gum faod cuid-eigin innse' 
dhuit, tna ni thu a leithid do bheatha leantuinn 
? s a bha mis' a' cuir an ceill, gum bi thu son- 
ruicht' agus. araidh. Ri 'n leithid, fhreagairinn, 
gu bheil sluagh Dhe gu riaghailteach air an cuir 
an ceiìl san sgriobtuir, «« mar shluagh son- 
ruichte"% — Chaidh innse' dhuinn *' nach ann 

* % Pead. I 10. f 1 Cor. vi. 19, 20. ; agus vii. 23. 
1 i Tit, ii. 19, 



ùì 



u do 'ii t-saoghal so iad ; * — nach 'eil gràdh aca 
" do 'n t-saoghal ; nacli 'eil iad iomckuidh airson 
M an t-saoghail ; -j- gu bheil iad air an cèiCsaàh 
i( do 'n t-saoghal." % — Tha iad sin nan steigh- 
theagasgan drùighteach. Ach os-ceann gach ni, 
bn mhiann leam thu thoirt fainear gu dùrachd- 
ach, briathran ro chomharraicht' ar Slanuigh'- 
ear fèin^ " Imichibh a steach air an dorus chumh- 
<{ ann \ oir isfarsuing an dorus, agus is leathann 
il an t-slighe a tha treorachadh chum sgrios, agus 
" is lionmhor iad a tha dol a steach oirre : — Ach 
*' is cumhann an dorus, agus is aimhleathann an 
u t-slighe a tha treorachadh chum na beatha % agus 
4 J /5 tearc ìad a tha 'g amas oirre''' <) 

'S è gum buineadh tusa, mo Ghatriana ghràdh- 
ach, agus gach aon d' ar Teaghlach-ne, do 'n 
dream shonadh thearc sin ; agus gu 'n taigeadh 
sibh le fèin-fhiosrachadh a' mughadh bha mrèe 
cuir an ceilì ; agus gairdeachas a dheanamh ann 
an Iosa Criosd, araon na ara agus an siorruidh- 
eachd, urnuigh dhùrachdach agus thrèibhdhi- 
reach 'ur Peathar fior chaomh-chridheach, 

BANNAH N<IC-NA-CEAIHD, 



* Eoin, xv. 19 ; agus xvii. ì6. t Eom. viii. 29. 
% Galat. xyi. 14. § Mat. vii. 13. 



DO 'N LEUGHADAIR. 



A shamhùil sin bha na teagasgan diadhaidh aig 
an neach ro oirdheirc so, air an d' oibrich i le aire 
bhidheanta. Iadsan a thug fianuis air ciùineas a 
h-inntinn ; — a cridhealas riaghailteach ; — an toil- 
inntinn a shealbhaieh i ann bhi deanamh maith gu 
bunailteach ; — an f hoighidinn agus an strìochda leis 
an do chum i suas an aghaidh tinneas fadalach ; 
-— agus an dochas muinghinneach a bh' aice a sonas 
siorruidh, anns an t-saoghal ri teachd, tha iad ga 
mhothachadh mar fhiachaibh orra fein, a h-eiseim- 
pleir agus a barailean, a chliùthachadh gu ro dhù- 
rachdach do shluagh eile, mar na meadhona is ro 
choslaiche ri sonas siorruidh a bhuannachadb. 



LEASACHADH 



Chaidh dublaichean èigin de cheud chlò-bhua* 
ladh na litreach air thoiseach a roinn, chum gum 
biodh beachd na b-inntinn suidhichte, o bharai- 
lean an t-sìuaigh urramaich sin dh'ionnsuidh an 
deach an cur, co dhiubh blia e iomchuidh tuiìle 
chlo-bhuaiadh no nach robh chum leasachadh 
diadhaidh a chuir air aghaidh. Bha freagair- 
teannan rùn-phairtichean sin cho lan thaitneach, 
's nach urrainn tengamh sara bith a nis bhi air a 
shocrachadh, air coir sheilbh na h-oibre ath- 
chlo-bhualadh. 

Tha 'n darna cuid dublaichean no As-tharr- 
uin^ean da dh' aireamh de na frea^airtean a 

o o 

chaidh philleadh, air an cur sios leis a so air 
beulaobh na cumanta, cha 'n ann a mhain le 
beachd an t-nghdar fhìreannachadh, airson litir 
a chlo-bhualadh nach do mhiannaicheadh le a 
Sgriobhair ai'rson a chlo-chlair, agus nach 'eil 
theagamh 'an staid co iomlan 's a bhiodh i air 
mhughadh doigh 5 ach mar an ceudn' airson an 
leughadoir a dheanamh comasach air mòr luach 
a^us toilìtinneas na h-oibre tha è lensrhadh a 

o o 

mheas gu h-iomlan, le mhothachadh agus a 



M 



smuàinte fèin a choimeas riu sin a th' aìr an 
gabhail dhi le aireamh do shluagh fiosrach. 
Tha mar an ceudna moran de na rùn-phairtich- 
ean sin a' cuir an ceill sanuis, a dh' fheumas bhi 
ro thaitncach do 'n Chriosduidh chrabhach. 

Tha è feumail a mhain innseadh, gu bheil na 
freagairtcan ath-chuirte ris, saor o Litir ro fhia- 
chail Hannah Mhore, air an clo-bhualadh 'n an 
riaghailt chomharraichte fa leth, o 'n a b' è an 
lathailt bu neo-bhuailtich do choive. Tha a Li- 
tir-se (a ta sgriobhta leis na h-uiread chomas, 
neart, agus eireachdas seanachais, leis a bheil 
Sgriobhachan an Ughdair ainmeil sin gu riagh- 
ailteach air an comharrachadh,) air a clo-bhua- 
3adh mar a fhuaras i, air dhi aontachadh leis a 
chùis sin. Tha a mhain earrainnean de na run- 
phairtichean eile airan toirt seachad, oir mheud- 
aicheadh e 'm paipeir sotuille 'smòr na h-uiread 
do Litrichean a chlo-bhualadh gu h-iomlan ; ni 
mo chaidh shaoilsinn feumail ainm an sgriobh- 
air a leige ris 'n uair nach robh a mhain ach 
cuibhrionn d' a sheanachas air a chur sios. 



I. M«N«C, 



Ormly Lodge, \ 

Ham Common, Surrey, > 
25lh Jufy, 181 Q . j 



'55 



I. — Litir o Hanndh Mhore, gu Sir Ialn 
3fac-na-Ceaird. 

Tha mi methachadh moran solais, ann am 
faotainn o cl' laimh-se an obair bheag luachmhor 
a thufj thu'n t-urram dhomh na cuir a' m' ionn- 

o 

suidh. Cha 'n 'eil fhios agam co dhiubh is mò 
ni mi co'-ghàirdeachas riut, airson a leithid do 
Ni^hinn a shealbhachadh, no ni mi co'-fhulan^ 
riut airson gun chaill thu i. Is sòlasach a bhi 
smuaineachadh, am feadh a dh'fhalbh ise gu 
dlùthachadh ris a Chomunn a ta os ar ceann, 
airson a reir coslais an robh a beatha uile air a 
h-ullachadh, gun d'rinn i a h-ainm maireannach 
leis an Litir fhiachaii so ; agus cha 'nèa mhain 
a h-ainm, ach a togradh gu math a dheanamh, 
airson a reir coslais an robh aice gairm shòn- 
ruichte. 

Bha i gun amhuras na Bain-tighearn oig ro 
chomharraichte. Bha a beachd air a Chreidimh 
Chriosduidh ro dhomhain. Ghabh i 'n uine 
ghearr, sealladh seadhar d' a theagasgaibli. Cha 
9 n 'eil na teagasgan sin 'na barailse a mhain nan 
dealbh-inntinn mhaiseach, air an deanamh suas 
de smuaintibh ardanach, ach bunait fhallain 
<?ach uile naomhachd. Tha <rach seoì eiie air 
toirt fainear a ghnothuich iheumail so s' m' 
bheachdsa cunnartach agas mealltach. Tha 
iadsan a ta roinn teàgasg o chleachdauh, mu \\ 
cualadh sinn o chcairn ghoiiTÌd u:. h-u%à.* ìì 



dh'aobhair mhi-shealbhar, a' dealacliadh an ni a 
dhlùthaich na Sgriobtairean ann an co'-chord- 
adh daingean. 'S coslach gun do dheasuich 
beatha na Bain-tighearn oig so, mìneachadh 
cliùiteach air a Sgrìobhadh. Sgrìobh i mar 
chaith i a beatha ; ghnàthaich i mar a chreid i. 

Earbam nach è a mhain g-ttm bi ai£ an Fhoill- 
seachadh so an dcigh bais, an toradh is sonadh 
air na Peathraichean icnmhuinn, airson an 
deach gu ro shònruichte a dheanamh, ach air 
uiread 's a ìeughas è, gu h-araidh orrasan d' a 
seorsa fein 'an aois,' agus 'an inbhe a beatha. 
Faodar a ràdh uimpcsa le danachd shònraichte, 
air tìhi bhi marbh, gu bheil i fathast a' labhairt. 

Tha mi 'g inntrinn gu ceart ris a bharail leis 
a bheil thus a' co'-dhunadh do Sgriobhadh air 
thoiseach ; tha 'm fior chliù agus a bheatha 
dheagh-bhèusach a dh' uliaich gu buadhar i air- 
son na staid bheannuicht air an do thriall i, do 
iunseadh a' geurachadh na caomhalachd, agus 
s^ antromachadh na calldaich a thainig air a 
cairdean brònach. 

'A miannachadh dhuitse gu trèibhdhìreach, 
agus do d' theaghlach brònach, gacli uile sholais 
is urrainn dteidhachd a bhuileachadh, agus cha 
'fi 'eil shiagh sam bith eile ni 's f'hiachaile air an 
ainm. Euanaicheam, le mor urram, 

Do Sheirbhiseach ro mhodhail agus dileas, 

HANNAÌ-I MORE. 

Baìley Wood, nenr Brirtoì, 
June'XS, 1BÌ8. 



II. — As4harruing Litreach o DhuhUuasal 
ann an Lu?idui?in, sgrìobhf air an 9mh 
la de mhios meadhonach an t-Sa??ihruidh, 
1818. 

" Leugh mi gniomh diadhaidh do 'KtghHm 
oirdheirc leis na h-uiread lan-thoileachadh, gu 
bheil mi smuaineachadh gu 'm biodh è na ghlan- 
threigsinn air gach mothachadh cliùiteach, mar 
deanainn buidheachas a thoirt duit gu treibh- 
dhireach, airson run-phairt a th' air aireamh gus 
gach uchd athaireil a lionadh le toileachadh. 
Ciod an sòlas a dh'fheumas a bhi agads, airson 
gum b' è toil an Uile-chumhachdaich a gluasad 
bharr an talmhuinn, gun d' fhag i na deigh a 
leithid òo dhearbhadh soilleir air a sòlas air 
Neamh. 'N uair a tha sinn air ar gairm gu siubh- 
al bharr an t-saoghail so, cia iomad muillein a 
th' ann, nach 'eil a fagail dearbhadh taitneach 
sam bidi, air a leithid do ghnè anama 's a ghk- 
nas air falbh na deoir a dhoirteadh airson an 
neach a bhàsuich. Is barrail an Litir gu firin- 
neach, agus tha i dearbhadh anns gach sreath, 
inntinn air a cothromach aìrson saoghal is fearr. 
Tha i co mòr osceann uireasbhuidh molaidh sam 
bith, gu bheil mi 'n aite seanachas tuireadh air- 
soiì na calldaich, mòran tuilì air m' aomadh 
gu labhaìrt air toileachadh, — Co a ghradhaich i 
gu fior a mhiannaicheadh i philleadh ? Gum b* 



58 



ann a bhios do chaomhalaehd athaireil-sa cuar- 
taichte anns na smuaintean criosduidh sirt." 



III. — As-tharruing Litreach o Dhuin-uasal 
ann an Lunduinn, sgrìobhf air an 9mh la 
de 'n mhios cheudna, 1818. 

" Tha sinne gu baileach sa chall cia mar a 
bheir sinn buidheachas dhuit gu h-iomchuidh, 
airson na fagail fhiachail agus fheumail a chuir 
thu d'ar n-ionnsuidh do d; Nighinn ainmeil agus 
thiiirtc. Ciod a bhuaidh fhoirfe thairis air a 
Bhàs a choilionas a leithid do staid inntinn ('s a 
dh'fheum a bhi aice-san), cha 'n ann a mhain 
dhi-san a shiubhail, ach dhoibh san aig a' bheil 
a call ri chumhadh." 



lY.—As-tharruing Liireack o Bhain-tigh- 
earn oig, sgriobhf air an 13 de'n mhios 
cheudna, 1818. 

" Tha mi deolneach aideachadh gu 'n d' 
fhuair mi Litir chlo-bhuailte, air a sgrlobhadh 
ìe d' Nighinn ionmhuinn, anns a' bheil na smu- 
aìntean an-us na ceud-thììis dhiadhaidh sin bu 
bhunait d'a h-uile oirdheirceas air am foillseach- 
.adh. Tha mi 'u earbsa gura faod i bhi na h- 



59 

hnpidh air mòran a stiùiradb dh'ionnsuidh na fìr- 
inn, agus air a chreidimh sin a neartachadh ann 
am muinntir eile, aig an robh a thoradh gu mais- 
each air a chur air adhart trid beatha 'ughdair 
a shiubhail." 



V. — As-tharruing Liireach o Bhain-tigh- 
earn, sgrìobhC- air an 13, de % mhios 
cheudna, 18 18. 

" Bhuannaich Ieughadh Litir co barraichte 
dhomh mòran sòlais, agus tha i toirt fa near an 
dearbhadh is soilleire air cuimhnena Bain-tigh- 
earn ainmeil, a leig ris asmuainte diadhaidh." 



VI. — As-tharruing Litreach o Dhuin uasal 
do Àrd-cho?nhairIe na rioghachd, sgriohht 
air d 15, de'n mhios cheudna, 1818. 

" Tha mitoirt mòran buidheachais dhuitair- 
son an Leabhair bhig a chuir thu m' ionnsuidh. 
Is samhladh sòlasach è air diadhachd do Nigh- 
inn a shiubhail ; agus ge do ni thu bròn airson 
call a leithid do leanabh, gidheadh, tha è na 
shòlas maireannach dhuit, a leithid do theistean- 
nas bhi agad, gun d'rinn ise roghainn de'n chuid 
xnhath sin, nach gabh toirt uaipe am feasd." 



60 

VII. — Ks4harruing Litreach o Phears'- 
eaglais fagus do Lunduinn, sgrìobhf air 
an 17, de'n mhios cheudna, 1818. 

a Leuohhiì le lan-thoileachadh anabarracb, 
agus tha mi 'n earbsa le leasachadh, an Litir 
luachmhor a tha lorgaichte le greantachd laimh 
boirionnaich ; agus am feadh a tha gach ni is ro 
fheumaile air a chuir sios innt' tha i gu h-iomlan 
faobhaichte de'n doigh sgrìobhaidh a tha nis, 
(direach gu lanachd) air a mheasgadh fein ris a 
chuid is mò de na h-ur fhoillsichean air Diadh- 
'achd. 

" B' urrainn mi iomad ait' a chomharrach a 
mach a ta coslach dhomsa, ri bhi d'an ghnè is ro 
fhaireachaile agus is drùightich, agus gidheadh 
a tha coslach ri bhi air a sgrìobhadh, gun strigh 
shònraichte, ach gu h-araid tàosgadh nàdurra 
agus gnàthaichte, da chaomhalachd fhior-ghlan 
agus riaghailteach." 

" Tha gach sreath dhi a' fìreannachadh an 
Ughdair." 



VIII. — As-tharruing Litreach o Bhain- 
tighearn ann an Lunduinn, sgrìobhf air 
an 18 , de'n mhios cheudna, 1818. 

" Chaidh an Litir a chuir thu m' ionnsuidh a 
lenghadh le mòr aoibhneas, agus cha 'n ann gun 



61 



ghairdeachas, gun do cheadaicheadh do neach 
cho chliùiteach, co tra so, a beatha a chrioch* 
nach anns an fhasach shaoghalta so, agus dol a 
stigh chum aoibhneas a Tighearna. Tha cuid 
do smuaintean èigin innte, air an cuir an ceill 
'an spiorad co fior Shois.geulach, ag ardachadh 
an Fhir-shaoruidh, air dhoigh 's nach 'eil è ach 
ainmig air ardachadh leis na Criosdui'ean is ro 
dhiadhaidh, tha è ri earbsa gum bi 'n leabhar 
beag so, gu forsuing air a sgaoileadh, air son 
sochair na muinntir sin a tha ga smaoineach 
iriosal bhi 'n teagamh mu 'n saorsa, agus chum 
spiorad lag a chreid'ich ghealltaich a thogail 



IX. — As4harruing Liireach o Ard Dhuin- 
uasal d' a Thigh na Morairean, sgrìobhf 
air an 21, de *n mhios cheudna, 1818. 

" Tha agam ri buidheachas na Ban-diuchd 
agus ino bhuidheachas fèin a chuir a' d' ionn- 
suidh,airson dùbìachadh ro dhrùighteach, caom- 
hail, agus fior dhiadhaidh na Litreach, a sgrìobh- 
adh le d' Nighinn thuirte air a' mhios ma dheire 
de 'n Fhogharadh chaidh seachad, a chuir do 
mhaitheas d' ar n-ionnsuidh ; Litir a tha toirt 
fa'near an urram is mo air a cuimhne, agus d'an 
èigin aig a mhionaid so fior shòlas a : thoirt 
seachad dhuitsa." 



62 

%.—~As-tharruino; Litreach o Phears^eaz- 
lais, sgrìohhf air a' 25, de 'n mhios 
vheudna, 1818. 

M Cha 'n ioghnadh Ieatns' am moladh chaidh 
bhuileachadh air Litir do Nighinn oirdheirc a 
shiubhail. Tha 'n Litir sin a' cur an ceill 
mìneachadh co soilleir agus fhìrinneach do dh' 
Fhìrinnibh Soisgeulach, co slan theagasgail agus 
co snas-ghnathaichte 's nach eol domh cia mar 
is urrainn di bhi tuille's ard air a moladh, no 
tuille's farsuing air a sgaoileadh." 



XI. — As-tharruins Litreach o Phears'-eag;- 
lais ann an Albainn, sgrìobhf air a' mhios 
cheudna, 1818. 

" 'A toirt fainear gun robh an Litir air a 
sgriobhadh gun bhi los a clo-bhualadh, is iongan- 
taclì an toradh i j agustha i leigadh ris, cha'n è 
amhain eolas snasmhor agus farsuing, ach eolas 
fiosrachail air firinnibh an taisbcin ; agus a' 
dearbhadh nach è amhain gu 'n d' fhoghlum an 
t-ughdar iad, ach gu 'n do chaith i a beatha £o 
? a cumhachd." 



63 

XIÌ. — As4harruijig LUrcach o BhamtigL- 
earn ann an Suss'ct, sgrfobhf air a 5, Li 
de mhiosfa dheire an t-Samh?uidh, 1 S 1 3, 

" An teagasg is aillidh atlia na dnoine is ro 
ionnsaichte agus is oileanaichte, faotainn deacai? 
ri mhìneachadh, agus a dheanamh furasd tuig- 
sinn d' ar toinisg anfhann-ne gu h-iomlan, tha 
do Nierhean aluinn aoris thuirte-sa a' toirt air 

O O 

adhart o h-inntinn, (anns an Litir a thug thu 
dhomh an t-urram na cuir am ionnsuidh), air 
mhodh co soilleir, co dearbhta, agus co fallain 
an teagasg, 's a shasuicheas le [firiìinibhy *s a 
thoilicheas le a deas-chainnt shimplidh." 



XIII. — Às4harruing Litreach o Bhain- 
tighearn ann an Eirinn, sgriobhf air an 
6, de*n mhios cheudna, 1818. 

" 'S urrainn domh co'-mhothachadh tuille's 
ceart a dheanamh ann am bròn tigheil. — Gi- 
dheadh, 's èigin do d' t>hròn-sa bhi air achiùin- 
eachadh, fhad 's as comasach e, le d' ath-smu- 
aintibh air ceudfaithean, deugh-bhèusan, agus 
diadh'achd do Nighinn iomhuinn. Tha 'n peur- 

o o 

mhothachadh is sòlasaiche agad air a mhath a 

rì&m-i san t-saoghal so, le a riaghailtean agus le 

h-eisiomplair j ogus tha 'n dochas is co-fhtutach- 

r 



64 



ail agad air an t-sonassin a th' air a ghealltuinn 
san ath-bheatha, mar luach-saoithreach a leithid 
a dh' aonachd creidimh agus dheagh oibribh." 



XIV. — As-tharruing Litreach o Dhuin- 
uasal do mhuinntir aird-an-iar Shasgumi, 
sgrwbhf air an 6, d€n mhios cheudna, 
1818. 

" 'S duilichinn mòr leam fhaotainn, gun d' 
fhuiling thu a leithid do dhosguinn mhòr thigh- 
eil, ann an call do Nighinn is sine. — Ach 's 
èigin duit toileachadh mòr fhein-fhiosrachadh 
ann am foiilseachadh do'n t-saoghal na Litreach 
air M Ceud thùis a' Chreidimh Chriosdaidh" Tha 
na smuainte th' air an cuir sios innt' a' feuchainn 
doimhneachd a siorrachais, agus cha 'n urrainn 
i faiiìneach gun dearbhadh gu h-ard tharbhach 
do 'n ghinealach a tha 'g eiridh suas. Cuiream. 
i 'an lamhan na cuid bhoirionn d' an teaghlach, 



air son an teagasg. 



XV. — As-tharruing Litreach o Bhain-tigh* 
earn ann an Lunduinn, sgrìobhf air an 
8, de '?i mhios cheudna, 1818. 
" Leugii sinne an Litir le mòr churam agus 

sòlas, agus tha sinn a' moihachadh a h-uile 



65 



thoiltinneas. Do-leasaichte mar is èigin d'a cliall 
a leithid do Nighinn a bhith, is lan-thoileachadh 
dhuit an sòlas a tha thu faotainn o i chaitheadh 
a beatha ann an cleachda bunailteach, agus ann 
an gnàthachadh neo-dhearmadach gach deagh 
bhèus Criosduidh, air son mile doilgheas ! Creid- 
eam nach do ghabh spiorad bu ghloine riamh 
comhnuidh air uchd Athar agus a Dhe. — Ilirm 
mòran Nighean gu subhailceach, ach thug tluisa 
barrachd orra uile." 



XVI. — s4harruing Litreach o Phears- 
eaglais ann an Lunduinn, sgrìobhf air 
an9, de 'n mhios cheudna, 1818. 

" Tha ro fhad an comain Shir I. M'N'C. 

air son Litir ro dhrùighteach a Nighinn oir- 
dheirc a shiubhail, a leugh è le mòr shòlas, agus 
tha è 'n dochas nach ann gun bhuannachd" 



XVII. — As-tharruiìig Litreach o Phears- 
eaglais ann an Albainn, sgrìobhf air an 
11, de'n mhios cheudna, 1818. 

& 'S dearbh-chinnte leam, nach b' urrainn 
neach sam bith tuille trèibh-dhireas fhaireachd- 



66 



lìlim, na rinn mise air 'rìo sbonsa agus air son 
do theaghlaicb, a thaobh an aobhair bhrònaich 
ma dheire. — Gun amhuras, bha è neo-chomas- 
ach do neach sam bith a bha idir eolach air do 
Nighinn ghràdhaich a shiubhail, gu 'n dlùth- 
achadh leat ann an tuireadh na calldaich aig aon, 
aig an robh a beatha co fior fhiachail, agus aig 
an robh mòran coiliontachd a dh'fhag i co fior 
luachmhor d' a teaghlach agus d' a cairdean. — 
Ach trom 's mar tha bhuille, leis am b' è toil 
À rd-uachdran agus Riaghail'ear gach uiìe nithe 
t-f hiosrachadh, 1 tha iomad cùis a' co-aontachadh 
gu frithealadh do d' shòlas foidhpe. B' aoibh- 
neach leam a chluiuntinn gun do shealbhaich i 
'n t-sìochaint bu rp fhoirfe, agus an fhois-rnn- 
tinn bu chiuine rè a tinneas fada ; agus gu'n 
robh i le a creidimh agus a faighdinn, a strìochd- 
adh, afjus a deagh dhochas, comasach air a h- 
aidmheil chriosduidh a dheanamh sgiamhach, 
agusa dhearbhadh do gach neach mu' timchioll, 
cìod is urrainn diadh'achd a dheanamh, dhoibh- 
san a nhlu-ghabhas è gu fìrinneaeh. — Earbam 
gum bi ah-eiseimpleir dealrach fad air chuimhne 
ie a cairdean, agus a thoradh beannuichte toirt 
fianuis 'n am measg fhad *s as beo iad. 

" Cha 'n 'eil mi 'g radh a bheag mu 'n staid 
arduichte air an d'innfrinn i a nis. — Air an staid 
sin is tarbhaich agus is cudthromaich do gach 
uile ni, cha 'n 'eil an fharsuingeachd is lugba 
air son teagamh ; agus cia saibhir,— cia paiit 



.67 

an solas, is èigin do chairdibh Criosduidh fhao- 
tuinn o'n smuain dhùrachdaich so ! * Ma 
ghràdhaich sibh mise,'arsar Slanuigh'ear bean- 
nuichte r'a Dheisciobluibh 'n uair a bha iad 
rnulauach airson a ghluasad uapa, — c ma ghràdh- 
aich sibh mise dheanadh sibh gairdeachas, a 
chionn gun dubhairt mi, theid mi dh'ionnsuidh. 
an Athar.' — Anns a' cheait doigh, 'n uair a tha 
ar cairdean Criosduidh air an toirt uainne, bu 
choir dha sòlas a thoirt duinn bhi smuaineach- 
adh, gu bheii iad a nis mòran ni 's sonadh na b* 
urrainn doibh a bhith maille ruinne. — Tha, mo 
tìhuine caomh, tha do Nigheans' a nis maille ris 
an Ti d' an d'thug a h-anam gràdh. Dhlùth- 
aich i ri spioraid na 'n ionrac air an deanamh 
foirfe, — agus fhuair i o'n Fhear-shaoruidh ur« 
ramach sin anns an do chuir i a h-earbsa, an 
crun glòirmhor, a gheall è dhoibhsan a ghràdh- 
aicheas è agas a ni seirbhis da. 

" Leugh mi a Litir ro luachmhor chum a 
Peathar le sòlas. — Is fagail i de 'n t-seorsa is 
fearr do na cairdibh caomh a dh'fhag ì nadeigb, 

a^us bithidh si na cuimhneachan do jjach neach 

o o 

a ghabh eolas oirre, air a tuigse f hallain, agus 
air a diadh'achd arduichte. Ge nach do mhian- 
naich i riamh a foillseachadh, gidheadh leis nach 
do thoirmisg i è, tha mi smuaineach gu'n d'rinn 
thu ceart 'na toirt do'n t-saoghal. Tha i ro 
fhreagarrach gu math a dheanaroh — agus trid 
beannacjiadh Dhe, earbam gun dearbh i bhi 



68 

feumail, cha 'n ann a mhain dhoibhsan airson 
an deach a tarruing an toiseach, ach do mhòran 
eile." 



XVIII. — As'tharruing Litreach o Phears'- 
eaglais, sgrwbhf air an 12, de 'n mhios 
cheudna, 1818. 

u Tha mi ga m' fhaireachduinn fein toilichte 
gu mòr, le d' aire chairdcil-sa, ann an cuir am 
ionnsuidh Litir do Nighinn chum a Peathar. 
— Cia ceart a tha è ri fhaicinn o gach smuain 
a th' air an cuir sios 's an obair sin, gun robh i 
air a tèagàss ann an diadh'achd fhaìlain na f n 
Scriobtnire ; agus o mhathair-aobhair a bhean- 
nachaidh sin, cia math a bha i comasach air i 
fèin a thoirt suas gu glòir Dhe.—Gun teagamh 
f a fheudar d' a thoirt air falbh a leithid do Nigh- 
inn, mòran a dh' ath-smuaintibh cràiteach a 
thoirt gu t-inntinn-sa, ach maiìle ri ath-smuain- 
tean eile nach 'ei! ni 's laghadh toiìeachais agus 
sòlais ; oir is tearc na parantan a chaidh urra- 
raachadh le leanabh, sealbhaichteJe leithid do 
dii' inntinn inbhich, a£us co saibhrichte le eolas 
neanihuidh." 



69 

XIX. — As-tharruing Litreach o Dhuin-uasal 
Americanach, sgrìobhC alr an 12, de y n 
mhios cheudna, 1S 18. 

" Leugh m\ Litir do Nighinn chumhte, leis 
a' choir a tha 'n teagasg do ghnàth a' riagha- 
Jadh ; agus ge d'fheud è a reir coslais bhi neo- 
f heumail ni sam bith a ràdh mu a toilltinneas, 
gidheadh cha 'n urrainn mi cumail air ais o 
chomharrachadh, gu bheii domhalas smuaintean 
air an gabhail a steach innte, agus cumhachd 
comhairleachaidh, ro ainmig ann an obair d' a 
h-uiread. Os-barr, tha caileigin anabarrach 
drui^hteach anns a* mhodh 's a bhcil i teachd air 
beulaobh an t-saoghail, a tha 'g ardachadh mo- 
laidh a taobh a stigh. A thaobh a h-ath-chlo- 
bhualadh ann an Staitibh Amcrica, 's cinnte 
leam gum bi sòlas air son a diadh'achd co math 
V air son a deas-chaìnnt thionnsgainnte agus 
rnhalta." 



XX. — As-tharruing Litreach o Dhuin-uasal 
ann am Middlesex, sgrìobhf air an 16, 
de 'n mhios cheudna, 1818. 

" Bhuilich mi gun teagamh cuibhrionn snu- 
airce de m' uine, ann an leughadh cuid do dh' 
oibre saoithreachaìl, co-ionann an nadur ri obair 



70 

do Nighinn chùmhte-sa ; agus tha mi ulìamli 
gu leoir gu fianuis a thoirt air an toilltinneas, 
mar thuiìle oibribh saothaireachail. Gidheadh, 
tha mi breithneachadh Litir do Nighinn-sa ni 
's fearr air a h-aireamh chum sgaoileadh mor 
fhaotainn ; agus a ta a mhain a dh'uireasbhuidh 
oirre, chum feum a dheanamh dhoibhsan a 
fhritheileas d' i. Dearbham dhuit, mo dhuine 
caomh, nach do leugh mi riamh ni sam bith d' 
an t-seors' ann an cuairt cho gearr, no 'an cuairt 
bu mhò, a thug dhomh, faoda mi ràdh, uiread 
luidheachd. Tha i sgrìobhta leis nà h-uiread 
eireachdas, thrèibhdhireas, agus ghloinead doigh 
sgriobhaidh, 's nach urrainn i faillneach gun 
toileachas, sòlas, agus tairbhe thoirt do gach 
lenghadoir. Tha gach sreath a' toirt geur- 
mhothachadh do 'n inntinn ; bha fior bharail- 
ean 'n a Creidimh Chriosduidh air am meas gu 
ceart, agus air an lan thuigsinn leis an ughdar ; 
agus tha è soilleir ri fhaicinn gun robh i fein na 
h-eiseimpleir ainmeil air an ni a dh' orduich i 
leis na h-uiread mhothachadh, neart, agus 
chumhachd, agus le aigne ionmhuinneach d' a 
Piuthair agus d' a teaghlach* Tha i do rìreadh 
a toirt urram anabarrach do 'n cheann 's do 'n 
£chridhe a shealbhaich i." 



1 



XXI. — As4harruing LUreach o Phears-ea- 
glais ann an aird-an-iar Shasgunn, 
sgrìobhV air an 1 6, de 'n mhios cheudna, 
1818. 

" Tha mi gu trèibhdhireach a' deanamh co- 
chumhadh maiìle riut air son na calldaich, an 
call nach gabh leasachadh, aig neach co oir- 
dheirc agus dhiadhaidh ri d 'Nighinn a shiubhail. 
Is coslach gun do sheol i dh* i fein riaghailt 
creidi?nh, ga 'n d' rinn i mar an ceudn' a riagh- 
ailt ghnàthaichte ; agus gun robh i deoinach gum 
biodh muinntir cile air an deanamh tarbhach 
leis, co math rithc fein." 



XXII. — As4harruing Litreach o Bhain- 
tighearn, sgrìobhf air an 20, de 'n mhios 
cheudna, 1818. 

" Measam an obair, araon air son an Ugh- 
dair, agus air son a 'toilltinneas fein. Tha i 'g 
analachadh an spioraid fhior-ghloin dhiadhaidh 
sin a dh' fhaoda fiughair bhi ris, o neach a chaith 
a beatha uile ann an leanmhuinn oibre maitlì, 
agus aig an robh a laithcan deireannach co lan 
earbs' agus strìochdadh. ,> 



72 

XXIII. — As4harruing Litreach o Dhuin- 
uasal 'an Siorrachd Hertford, sgriobhV 
air an 20, de 'n mhios cheudna, 1818. 

" Leugh mi Litir do Nighinn ; agus am fe- 
adh a tha mi air mo sdiuireadh air tùs gu beachd 
a ghabhail, air an fhreagarraichead, an t-snas- 
mhoireachd, agus aiii modh reidh-bheirteach, 's 
a bheil i àir a sgriobhadh, tha mi buailte leisna 
còmdaichean a tha i foillseachadh, air diadh'achd 
neo-chealgach, co math 's air smuain dhomhain, 
agus teann bhreithneachadh an sgriobhair, fad 
an taobh thall nan aidmheilean meallta, neo-dh- 
iong'alt' agus neo-oibreachail d'a dhìadh'achd a 
tha gu tric a tachairt ruinn ; agus ga 'n eigin 
mòran a dheanamh, chum deoir an duilichinn 
neo-fheumail a shiapadh air falbh, air son cà'U 
neach co oirdheirc." 



XXIV. — Às-tharruing Litreach o Phears- 
eaglais, sgrìobhf air a 24, de 'n mhios 
cheudna, 1818. 

" Asluicheam comas m'aideachadh ro thain- 
geil fhoillseachadh dhuit, airson do run-phairt ro 
chaoimhneil. Fodh chùisibh mar t-fheadhainn- 
sa, 's eigin da bhi na shòlas ro laidir, leanabh 
bhi agad, a bha na maise co dealrach d'a h-aid- 



mheil, agus na beannachadh co mòr do 'n U 
saoghal. Cha 'n urrainn d' an Litir chlò-bhuailte 
faillneachadh, gun bhi na feum mòr a measg a 
cairdean 's a luchd-daimh, agus do mhòran nach 
fhaca riamh i." 



XXV. — As4harruing Litreach o Dhvin- 
uasal, a chaill NigJiean aluinn o cheann 
ghoirid, sgriobht air a mhios cheudna, 
3818. 

" Ceadaich dhomh moran buidheachais a 
chuir air ais a' d' ionnsuidh airson do Litir cho- 
f hurtachail, air call brònach na Nighinn fhior 
aluinn agus chaomh-chridheach fa dheire, agus 
afrson ioma-dhruideadh Litreach maille rithe, 
4 Air Ceud-tkùìs cC Chreidimh Chriosduidhf 
sgriobhta le d' Nighinn is sine, uine bheag roimh 
a h-euslaint. Dearbham dhuit, gu bheii a 
leughadh, a' toirt dhomhsa 's do m' theaghlach 
sòlas mòr, fo'n dòsguinn chudthromaich a dh'- 
fhuiling sinn ; agus tha mi rithisd ag asluchaclh 
comais mòran caoimhneis a nochda, air son an 
aobhair chairdeil a chuir impidh ort do dheagh« 
ghean fheuchainn dhomhsa, le obair co moth- 
achail, agus co fior dhiadhaidh." 



XXVI. — Js-tharruing Liireach o Pkears- 
eaglais ann an Kent> sgfwbhf aira' mhios 
cheudna, 1818. 

" Tha mi ga m! fhaireachduinn fèìn urram- 
aichte gu mòr, le rùn-phairt na Litreackeàg- 
mhaiseach sin sgrìobhta le d' Nighinnse, — a nis 
ann an gloir : — Ann an gloir, oir cha 'n 'eil è 
comasach nach do ghleidh a leithid do dh'eolas 
air an fhirinn, — a leithid do chreidimh ; — a 
leithid do dh'fhoighdinn ; — a leithid do dhochas 
anns an Tighearn Iosa Criosd ; — a lejthid do 
sheirc 's a chuir a Bhain-tighearn chriosduidh 
sin an ceill 'na Litir agus a dh'fhoilisich i, (a 
reir a chunntais ghoirrid, ach ro tharbhach sin 
a thug thusa uimpe,) anns gach gniomh d' a 
beatha, nach do ghleidh iad aite tearuinnte dhi, 
nach ceadaichear dhomhs a ràdh, ann an uchd 
an t-Slanui'ear sin a ghràdhaich i, sa mhionaid 
anns an cuibhtiche a spiorad beannuichte tigh- 
còmhnuidh a phailliuin thalmhuidh ? - 

*' An ceadaichear dhomhs a nis a thoiit 
fainear dhuitse, cia oirdheirc a thainig fior spior- 
ad a' Chreidimh Chriosduidh am follais 'an 
eisiomplair do leinibh chaomh, a tha soiileir ann 
am bàsuchadh, nach do bhlais am bàs riamh, 
agus air dhl bhi marbh, a tha na codal a thaobli 
a cuirp, ann an uchd an talrnhuinn sin, d' an 
d' thngar thairis i, ngus a thaobh a Ii-anama, 



tha ì a nis maille r' a Tighearna beannuichte 
fein ann am Pharras Dhe. 

Cliuthaicheam gu sònruichte, ann am fèin- 
fhiosrachadh na Bain»tighearn oige so, am feadh, 
nach clo thagair i a bheag airson aon air bith 
d' a h-oibre matha fein, mar gum b' urrainn i 
bhi air a fìreanachadh leo sa chuid bu lugha, 
ach a' tilgeadh achdair a dochais, cinnteach 
agus seasmhach, gu h-iomlan agus gu sòn- 
ruichte, air fìreantachd Chriòsd, bha i gidheadh 
co fad air a ìvaomadh, 's nach b'urrainn di àm 
ffeasd air mhùghadh doigh, na bhi na creutair 
nuadhj aìr a breith a rìsd agus air a' h-aih- 
nuadhachadh a reir coslais Dè, am fìreantaehd 
agus am fior naomhachd, fìughair a bhi aice ri 
gnùis Dhè fhaiciim an sìth, no aite no cuibh- 
rionn sam bith fhaotainn 'na rioghachd Ncamh- 
lìidh-se. 

<; Gu cinnteach, a reir coslais, bu choir dha 
bhi na mheudachadh ionmhuinneachd do Neamh 
fein, aig am bheil a h-aoibhneis uile neo-chrioch- 
nach, gu 'n coinnich sinn leithid a spioraid-sa, 
aQTis a leithid a mhain, anns an ti^rh chòmhnuidii 
bhcatha, ghràidh, agus aoibhneis sin, d' am 
bheii Dia toirt a chloinne, ga d' a tha iad an 
drasta sgapte a muigh,' 's fiosrach sinn gun 
coinnich iad uile a cheile aon là an sin, chum a 
ghlòir a gheall esan doibh 'na Mhac gràdhach 
a shealbhachadh. 



1S 

" Air mo shon fein detb, cba nàr Ìeani aid- 
eacbadh, an deigb dhomh an Litir fhior Shois- 
geulach so a leughadh, agus a' chrioch bhean- 
nuicht' aice-san a sgriobh i a chluinntinn, gur è 
aig a mhionaid so, miann is trèibh-dhirich le m' 
cbridbe, gu 'm bàsuich mi bàs an aon fhirinnich 
so, agus gum bi mo chriocb dheireannach da 
rìreadh coslach r' a crich-se." 



XXVII. — As-tharruing Litreach o Phear$~ 
eaglais ainmeil ann an Albainn, 181&. 

" Leugh mi Litir do Nigbinn le mòran toil- 
eacbais, agus tha mi smuaineacb gu bbeil i f'oill- 
seacbadb cunntas goìrid dealrach agus druight- 
each d'an fhirinn sin a tba cbum Slainte ; agus 
tba mo bharail daigbnichte leis na Criosdui'ean 
is ro ammeile agus is tuigsicbe 's a choimhears- 
nacbd so. Chaidh mòran dhublaichean dbi 
reiceadb an so ; agus, earbam, gun d'tbeid 
toimbsean a ghabbail, cbum riarachadh seas- 
mbach a cbumail suas airson sgaoileadb, do 
biirigh gur nrrainn mi dhearbhadh dbuit, gu 
bheil mi ga smuaineacb iomchuidh chum math 
mòr a dheanamh feacib na h-inbhe is airde, agus 
gun amhuras air feadb gach inbhe cl' an cho- 
fh!aitbeachd.' , 



w 

XXVIIL — As-tharruing Litreach o y n Ur- 
ramach D. Lavade, Pears-eaglais aig 
Lausanne 'an Switzerland, gu Oirdheirc« 
eas Stratford Canning, am Ministeir 
Breatunnach 's an Tìr sin, sgrìobhf air 
an 6, de mhios meadhonach a Gheamh* 
ruidh 9 1818. 

u Cha robh t-oirdheirceas-se air a mhealladh 
ann an smuaineachadh gu 'n gabhainn-se gu ro 
thoileach curam na Litreach aig a Bhain-tigh- 
earn uasail Hannah N'ic-na-Ceaird eadar-thean- 
gachadh, agus a chlò-bhualadh *s an Dùthaich so* 
Faodaidh tu Sir Iain a dheanamh cinnteach gun 
dean mise gach uile ni tha mar f hiachaibh orm, 
agus cha 'n 'eil mi 'n teagamh nach bi mi comas- 
ach air a mhìneachadh sin air a' Chreidimh Chri- 
osduidh a sgaoileadh an so, agus anns naDùth- 
achnan mu m' thimchioll 'an uine shea seachduin- 
ean o'n àm so, agus ann an Genèva cuideachd, a 
ta coslach dhomhse ri bhi Soisgeulach, agus a th* 
air a mhìneachadh co soilleir 's a tha è comasach 
do dhuine dbeanamh. Tha agam amhain ri 
iarruidh gun d'theid innseadh do Shir Iain, oir 
's math is aithne dhomh ainm, gu bheil mise toil- 
each air m' urram a dhearbhadh air a shon, le 
co-aontachadh ullamh chum a thoil a dheanamh. 
Guidheam gun d' theid Sir ìain a dheanamh 
cinnteach gu bheil mis' a' co-mhothachadh ris 'n 



76 

sfc theinn, agus gu bheil mi gu trèimVdhireach a? 
dlùthachadh ris an t-sluagh urramach sin a tha 
meas co mòr an tabhartaisluachmhoirsin athug 
a Nighean ionmhuinn d'a teaghlach, agus dp'n 
nihòr-shluagh. 

ts Tha mi sònruchadh tòiseach le da mhìle 
Leabhar, gu bhi air an clò bhualadh aig cosdus 
riaghailteach, agus air son a ghnothuich sin cos- 
duidh mf beagan Napoleons a chaidh thoirt domh 
chum clò-bhualadh a leithid do dh' oibre feum- 
ail a chuir air aghaidh. Theid cuid de na 
leabhraichean a chuir a dh'ionnsuidh Shir Iain, 
chum guni bi è murrach air breith a thoirt air 
tàiriseachd an èàdar-the&hgaehaidhi/' 



A CIIIUOCHv 



R. MF.INNE, CIoM>huailt'ear.